Αυξάνονται τα όρια ταχύτητας στους αυτοκινητοδρόμους – Τι αλλάζει στην Ευρώπη

Την ώρα που σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες εντείνονται οι έλεγχοι στους δρόμους, με περισσότερες κάμερες, αυστηρότερα πρόστιμα και νέες παρεμβάσεις για την οδική ασφάλεια, ορισμένα κράτη κινούνται προς διαφορετική κατεύθυνση: ανοίγουν ξανά τη συζήτηση για υψηλότερα όρια ταχύτητας στους αυτοκινητοδρόμους.

Η τάση αυτή δεν είναι ενιαία σε όλη την Ευρώπη. Αντιθέτως, αποτυπώνει δύο διαφορετικές σχολές σκέψης. Από τη μία πλευρά βρίσκονται όσοι ζητούν χαμηλότερα όρια, επικαλούμενοι την ανάγκη για λιγότερα τροχαία, χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμων και περιορισμό των εκπομπών ρύπων. Από την άλλη, αρκετές κυβερνήσεις θεωρούν ότι οι σύγχρονοι αυτοκινητόδρομοι, τα ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου και τα νεότερης τεχνολογίας οχήματα επιτρέπουν μεγαλύτερες ταχύτητες, τουλάχιστον σε συγκεκριμένα τμήματα του οδικού δικτύου.

Το αποτέλεσμα είναι ένας ευρωπαϊκός «χάρτης» πολλών ταχυτήτων, με χώρες που δοκιμάζουν νέα όρια, άλλες που επαναφέρουν παλαιότερες ρυθμίσεις και τη Γερμανία να παραμένει η πιο χαρακτηριστική περίπτωση λόγω της Autobahn.

Τσεχία: Πιλοτικό όριο στα 150 χλμ./ώρα

Η Τσεχία είναι σήμερα μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις αλλαγής πολιτικής. Η χώρα προχωρά πιλοτικά στην αύξηση του ορίου ταχύτητας από τα 130 στα 150 χιλιόμετρα την ώρα σε τμήμα περίπου 60 χιλιομέτρων του αυτοκινητοδρόμου που συνδέει το České Budějovice με το Tábor.

Η αύξηση δεν εφαρμόζεται ανεξέλεγκτα. Στο συγκεκριμένο κομμάτι του δρόμου υπάρχουν ηλεκτρονικές πινακίδες μεταβλητών μηνυμάτων, οι οποίες μπορούν να προσαρμόζουν το όριο ανάλογα με τις συνθήκες. Έτσι, τα 150 χλμ./ώρα θα επιτρέπονται μόνο όταν η ορατότητα, η κυκλοφορία και ο καιρός το επιτρέπουν. Σε περιπτώσεις βροχής, ομίχλης ή άλλων δυσμενών συνθηκών, το όριο θα μειώνεται αυτόματα.

Εφόσον το πιλοτικό πρόγραμμα αποδειχθεί επιτυχημένο, οι τσεχικές αρχές εξετάζουν την επέκτασή του και σε άλλα τμήματα του εθνικού οδικού δικτύου.

Ολλανδία: Επιστροφή στα 130 χλμ./ώρα

Στην Ολλανδία, η συζήτηση για τα όρια ταχύτητας έχει έντονο περιβαλλοντικό υπόβαθρο. Το 2020 η χώρα είχε μειώσει το ημερήσιο όριο στους αυτοκινητοδρόμους στα 100 χλμ./ώρα, στο πλαίσιο μέτρων για τον περιορισμό των εκπομπών και τη συμμόρφωση με τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις.

Ωστόσο, από το 2024 ξεκίνησε σταδιακά η επαναφορά του ορίου των 130 χλμ./ώρα σε επιλεγμένα τμήματα αυτοκινητοδρόμων. Η αλλαγή αυτή δείχνει μια πιο ευέλικτη προσέγγιση: χαμηλότερα όρια όπου απαιτείται για περιβαλλοντικούς λόγους, υψηλότερες ταχύτητες όπου οι συνθήκες του δρόμου και η κυκλοφορία το επιτρέπουν.

Αυστρία: Σταδιακή επιστροφή στο γενικό όριο

Αλλαγές καταγράφονται και στην Αυστρία, όπου σε αρκετά τμήματα αυτοκινητοδρόμων είχαν εφαρμοστεί χαμηλότερα όρια, κυρίως στα 100 χλμ./ώρα, για λόγους προστασίας της ποιότητας του αέρα και μείωσης των εκπομπών.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, παρατηρείται σταδιακή επιστροφή στο γενικό όριο των 130 χλμ./ώρα. Αυτό δεν σημαίνει ότι καταργούνται όλα τα χαμηλότερα όρια. Σε περιοχές με αυξημένη περιβαλλοντική επιβάρυνση ή κατά τις νυχτερινές ώρες, εξακολουθούν να εφαρμόζονται περιορισμοί, ανάλογα με τις τοπικές ανάγκες και τις συνθήκες κυκλοφορίας.

Τουρκία: Όρια έως 140 χλμ./ώρα

Αύξηση των ορίων ταχύτητας έχει εφαρμοστεί και στην Τουρκία. Το γενικό όριο στους αυτοκινητοδρόμους αυξήθηκε από τα 120 στα 130 χλμ./ώρα, ενώ σε ορισμένα σύγχρονα τμήματα του δικτύου το επιτρεπόμενο όριο φτάνει έως και τα 140 χλμ./ώρα.

Η απόφαση συνδέεται με τη βελτίωση των οδικών υποδομών και την εκτίμηση ότι τα νεότερα οχήματα μπορούν να κινηθούν με μεγαλύτερη ασφάλεια σε αυτοκινητοδρόμους υψηλών προδιαγραφών. Και εδώ, πάντως, το ζητούμενο δεν είναι η γενικευμένη αύξηση των ταχυτήτων, αλλά η προσαρμογή των ορίων στα χαρακτηριστικά κάθε δρόμου.

Γερμανία: Η Autobahn παραμένει η εξαίρεση

Η Γερμανία παραμένει η πιο γνωστή ευρωπαϊκή περίπτωση όταν η συζήτηση αφορά υψηλές ταχύτητες. Σε μεγάλα τμήματα της Autobahn δεν υπάρχει γενικό ανώτατο όριο, επιτρέποντας στους οδηγούς να κινούνται νόμιμα με ταχύτητες πολύ υψηλότερες από εκείνες που ισχύουν στις περισσότερες χώρες.

Ωστόσο, ακόμη και στη Γερμανία η συζήτηση δεν έχει κλείσει. Τα τελευταία χρόνια επανέρχονται προτάσεις για καθιέρωση γενικού ορίου, με συχνότερη αναφορά τα 120 χλμ./ώρα, κυρίως για λόγους μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, εξοικονόμησης καυσίμων και ενίσχυσης της οδικής ασφάλειας.

Το συμπέρασμα είναι ότι η Ευρώπη δεν κινείται με ενιαία γραμμή στο θέμα των ορίων ταχύτητας. Κάθε χώρα σταθμίζει διαφορετικά την ασφάλεια, το περιβάλλον, την ποιότητα των υποδομών και τις ανάγκες των οδηγών. Το βέβαιο είναι πως τα όρια στους αυτοκινητοδρόμους επανέρχονται στο τραπέζι, όχι μόνο ως ζήτημα μεταφορών, αλλά και ως θέμα ενεργειακής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής πολιτικής.