Τα ρούχα που «μπερδεύουν» τις κάμερες τεχνητής νοημοσύνης

Ρούχα και αξεσουάρ που δεν περιορίζονται στην εμφάνιση, αλλά επιχειρούν να δυσκολέψουν τις κάμερες τεχνητής νοημοσύνης και τα συστήματα ψηφιακής παρακολούθησης, σχεδιάζει η Urban Privacy, μια νεοφυής εταιρεία από τη Λειψία της Γερμανίας.

Πιο συγκεκριμένα η γερμανική εταιρεία επιχειρεί να συνδυάσει τη μόδα με την προστασία των προσωπικών δεδομένων μέσα από την δημιουργία ρούχων που διακρίνονται από ειδικά μοτίβα που μοιάζουν με πρόσωπα, φαρδιές γραμμές που δυσκολεύουν την κατηγοριοποίηση του σώματος και θήκες που αποσυνδέουν το κινητό από τα δίκτυα.

Πίσω από το εγχείρημα βρίσκονται η σχεδιάστρια μόδας Νικόλ Σέλερ και ο σχεδιαστής προϊόντων Ντάνιελ Πρόις, οι οποίοι ίδρυσαν την εταιρεία τον Σεπτέμβριο του 2023. Η ιδέα βέβαια είχε ξεκινήσει νωρίτερα ως πτυχιακή εργασία, κατά τη διάρκεια των σπουδών της Σέλερ στη σχεδίαση μόδας, όταν ασχολήθηκε με προγράμματα αντιμετώπισης της επιτήρησης.

Πώς λειτουργεί

Η εταιρεία διευκρυνίζει ότι τα προϊόντα της δεν κάνουν εκείνον που τα φορά αόρατο, αλλά ο στόχος είναι διαφορετικός: να στέλνουν παραπλανητικά οπτικά σήματα στα συστήματα αναγνώρισης και να δυσκολεύουν το λογισμικό να ταυτοποιήσει ή να κατηγοριοποιήσει με ακρίβεια το άτομο που βρίσκεται μπροστά στην κάμερα.

Με απλά λόγια, οι «έξυπνες» κάμερες δεν βλέπουν έναν άνθρωπο όπως το ανθρώπινο μάτι. Το λογισμικό αναζητά συγκεκριμένα οπτικά χαρακτηριστικά, όπως το σχήμα του προσώπου, τις αναλογίες του σώματος και άλλα στοιχεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αναγνώριση ή ταξινόμηση.

Τα καινοτόμα αυτά ρούχα προσπαθούν να "ξεγελάσουν" τις κάμερες, είτε παραμορφώνοντας, κατά ένα τρόπο, τη σιλουέτα του ανθρώπου που τα φοράει, είτε μέσω των περίεργων μοτίβων που έχουν. Για παράδειγμα, τα μπουφάν της Urban Privacy διαθέτουν ένα επαναλαμβανόμενο σχέδιο που θυμίζει ανθρώπινα πρόσωπα. Έτσι, όταν η κάμερα προσπαθεί να αναλύσει την εικόνα, μπορεί να εντοπίσει πολλά σημεία που μοιάζουν με πρόσωπα και να δυσκολευτεί να ξεχωρίσει ποιο είναι το πραγματικό. Το συγκεκριμένο μοτίβο έχει ονομαστεί «Faception», ενώ τα ρούχα έχουν κυρίως ασύμμετρη και φαρδιά γραμμή.

Με αυτόν τον τρόπο καλύπτουν σε έναν βαθμό το περίγραμμα του σώματος, δυσκολεύοντας τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να κατατάξουν το άτομο με βάση χαρακτηριστικά όπως το φύλο ή ο σωματότυπος. Παράλληλα ορισμένα υλικά αντανακλούν επίσης το φως όταν φωτογραφίζονται με φλας, επηρεάζοντας το τελικό αποτέλεσμα της εικόνας.

Ωστόσο, οι δημιουργοί κάνουν λόγο για απλή παρεμβολή και όχι για απόλυτη προστασία. Για παράδειγμα τα ρούχα δεν μπορούν να εξαφανίσουν από την εικόνα κάποιον που αναζητείται από τις Αρχές. Σύμφωνα με τους ίδιους η βασική επιδίωξη είναι να ανοίξει η συζήτηση γύρω από την ιδιωτικότητα και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται τα δεδομένα που συλλέγονται στους δημόσιους χώρους.

Το προϊόν με τις μεγαλύτερες πωλήσεις

Μπορεί η εταιρεία να φημίζεται κυριώς για τα προϊόντα ένδυσης, ωστόσο η θήκη κινητού «OFLAIN» είναι πρώτη στις πωλήσεις. Όταν το τηλέφωνο τοποθετείται μέσα σε αυτήν, αποκόπτεται από τις βασικές ασύρματες συνδέσεις του.

Αναλυτικά, η θήκη μπλοκάρει το GPS, το Wi-Fi και το Bluetooth, με αποτέλεσμα το κινητό να μην μπορεί να εντοπιστεί ή να επικοινωνήσει μέσω των συγκεκριμένων δικτύων όσο βρίσκεται μέσα σε αυτήν. Διαθέτει επίσης προστασία RFID, ώστε να εμποδίζεται η ασύρματη ανάγνωση τραπεζικών και πιστωτικών καρτών.

Επιπλέον η Urban Privacy έχει σχεδιάσει ακόμη ένα κασκόλ με ενσωματωμένο κωδικό QR, το οποίο όταν κάποιος επιχειρεί να φωτογραφίσει, η συσκευή μπορεί να αναγνωρίσει τον κωδικό και να εμφανίσει έναν σύνδεσμο που μεταφέρει τον χρήστη στη σελίδα «no-photos-pls.com», στέλνοντας ουσιαστικά ένα μήνυμα κατά της ανεπιθύμητης φωτογράφισης.

Η νέα εποχή

Η δραστηριότητα της Urban Privacy αναπτύσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι κάμερες παρακολούθησης επεκτείνονται στους δημόσιους χώρους και οι δυνατότητές τους γίνονται ολοένα πιο προηγμένες.

Τον Μάρτιο, ο υπουργός Εσωτερικών της Γερμανίας, Αλεξάντερ Ντόμπριντ, παρουσίασε σχέδιο για την τοποθέτηση «έξυπνων» καμερών σε σιδηροδρομικούς σταθμούς, οι οποίες θα έχουν τη δυνατότητα να συλλέγουν και να επεξεργάζονται βιομετρικά δεδομένα, κάτι που έχει προκαλέσει ήδη πολλές αντιδράσεις, κυρίως από την AlgorithmWatch.

Συγκεκριμένα η οργάνωση προειδοποιεί ότι τέτοιες υποδομές θα μπορούσαν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για εκτεταμένη παρακολούθηση των πολιτών και να περιορίσουν την ανωνυμία στον δημόσιο χώρο. Αντίθετα, το γερμανικό συνδικάτο αστυνομικών GdP υποστηρίζει ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να βοηθήσουν την αστυνομία να εντοπίζει γρηγορότερα ύποπτες καταστάσεις και να επεξεργάζεται αποτελεσματικότερα μεγάλες ποσότητες βιντεοληπτικού υλικού.

Γενικότερα κάμερες χρησιμοποιούνται ήδη σε ορισμένες γερμανικές πόλεις, συνήθως χωρίς βιομετρική αναγνώριση. Ωστόσο εξαίρεση αποτελεί το κρατίδιο της Έσσης, όπου η αστυνομία δοκιμάζει αναγνώριση προσώπου σε πραγματικό χρόνο, μεταξύ άλλων στην περιοχή γύρω από τον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό της Φρανκφούρτης. Η τεχνολογία προορίζεται για τον εντοπισμό πιθανών τρομοκρατών, αγνοουμένων και θυμάτων απαγωγής.

Για την startup Urban Privacy, το βασικό ζήτημα δεν είναι μόνο το αν μια κάμερα μπορεί να αναγνωρίσει έναν πολίτη, αλλά και το πού αποθηκεύονται τα δεδομένα του, ποιος αποκτά πρόσβαση σε αυτά και πώς ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν στο μέλλον. Η εταιρεία επιχειρεί, έτσι, να μετατρέψει τα καθημερινά ρούχα σε μέσο προστασίας, αλλά και σε ορατό μήνυμα υπέρ του δικαιώματος στην ιδιωτικότητα.