Το ευρωπαϊκό στοίχημα για τον έγκαιρο ανεφοδιασμό με φυσικό αέριο -Ο ρόλος του κάθετου διαδρόμου
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι τα ποσοστά πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου βρίσκονται στο 29,55%, όταν πέρσι τέτοια εποχή βρίσκονταν στο 35,80%.
Υπό άλλες συνθήκες, ο ανεφοδιασμός για την επόμενη σεζόν θα ήταν ρουτίνα, ωστόσο στη σκιά του πολέμου στον Περσικό και των ζημιών σε κρίσιμες υποδομές, η ενεργειακή επάρκεια της Ευρώπης για τον χειμώνα που έρχεται, χαρακτηρίζεται ως μεγάλη πρόκληση και στοίχημα.
Τα κρίσιμα βήματα
Σύμφωνα με ανάλυση της Alpha Bank, η στρατηγική ασφάλειας εφοδιασμού οφείλει να γίνει πολυδιάστατη τόσο ως προς τη διαφοροποίηση των διαδρομών εφοδιασμού, όσο και προς τη φυσική ασφάλεια αυτών των διαδρομών. Η αξιοποίηση του «κάθετου διαδρόμου» σε συνδυασμό με τη δημιουργία νέων διαδρομών αργού πετρελαίου, φυσικού αερίου και διυλισμένων προϊόντων προς τις αγορές της Ευρώπης είναι καθοριστικής σημασίας.
Νέοι αγωγοί μπορούν να κατασκευαστούν ώστε να μειωθούν τα σημεία πίεσης, για παράδειγμα από τη Σαουδική Αραβία μέσω Ιορδανίας και Συρίας ή για να επιτραπεί η αυξημένη ροή φυσικού αερίου από την περιοχή της Κασπίας Θάλασσας προς την Ευρώπη. Για τις βόρειες χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, αυτό μπορεί να σημαίνει τη μεγιστοποίηση της παραγωγής στη Βόρεια Θάλασσα.
Η τρέχουσα γεωπολιτική κρίση αναδεικνύει τους κινδύνους της εξάρτησης από εισαγωγές, ιδίως όταν υπάρχουν φυσικά «σημεία συμφόρησης». Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να έχουν ως στόχο τη μείωση της έκθεσης από τις ασταθείς παγκόσμιες τιμές φυσικού αερίου, μειώνοντας την ενεργειακή εξάρτηση της οικονομίας από τους υδρογονάνθρακες.
Στον βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να προωθήσουν προσωρινά μέτρα ανακούφισης από το ενεργειακό σοκ, τα οποία να στηρίζουν τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες (π.χ. χρηματοοικονομική ενίσχυση). Παράλληλα, τα μέτρα θα πρέπει να στοχεύουν στη διαρθρωτική μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου. Για παράδειγμα, αντί για τη μείωση του φόρου επί του φυσικού αερίου, η μείωση των φόρων επί της ηλεκτρικής ενέργειας θα συνέβαλε στη μείωση των λογαριασμών ενέργειας των νοικοκυριών και θα καθιστούσε φθηνότερες τις τεχνολογίες ηλεκτροκίνησης, όπως τις αντλίες θερμότητας και τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Παράλληλα, θα διατηρούνταν τα κίνητρα για τη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου.
Ο τομέας της ηλεκτρικής ενέργειας προσφέρει σημαντική ευελιξία, λόγω της δυνατότητας αύξησης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα. Οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με άνθρακα της ΕΕ είχαν αχρησιμοποίητο δυναμικό παραγωγής 568 TWh το 2024, το οποίο εάν αξιοποιηθεί θα μπορούσε να μειώσει την κατανάλωση φυσικού αερίου.
Στον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η ενίσχυση των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) και πυρηνική ενέργεια, θα πρέπει να επισπευσθεί. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί 660 δισ. ευρώ ετησίως σε επενδύσεις καθαρής ενέργειας έως το 2030. Αυτό το ποσό περιλαμβάνει και τις επενδύσεις για μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες (SMRs).
Από το 2022 η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιταχύνει τις επενδύσεις στις ΑΠΕ.
Το μερίδιο των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή έφθασε το 48% το 2025, με την πυρηνική ενέργεια να φθάνει το 23% — από 39% και 22% αντίστοιχα το 2022. Το 2025, η ηλιακή και αιολική ενέργεια έφθασαν το 30% της συνολικής παραγωγής, ξεπερνώντας για πρώτη φορά τα ορυκτά καύσιμα.