ΑΣΕΠ: Τα προσόντα που ανεβάζουν τις πιθανότητες επιλογής προϊσταμένων

Νέα δεδομένα ισχύουν για τους δημόσιους υπαλλήλους που διεκδικούν θέσεις ευθύνης, από εδώ και στο εξής,  καθώς το νέο σύστημα επιλογής προϊσταμένων ρίχνει πλέον το βάρος από την απλή συσσώρευση ετών υπηρεσίας σε εφόδια όπως η επίδοση, οι διοικητικές δεξιότητες και η προηγούμενη εμπειρία άσκησης καθηκόντων ευθύνης.

Κεντρικό ρόλο στο νέο πλαίσιο, το οποίο ψηφίστηκε από τη Βουλή στις 15 Σεπτεμβρίου, αποκτά η γραπτή εξέταση μέσω ΑΣΕΠ. Ειδικότερα, θα αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξη στο νέο Μητρώο Υποψηφίων Προϊστάμενων,  ενώ ο πρώτος μεγάλος διαγωνισμός για τις 29.976 θέσεις του Δημοσίου προβλέπεται για το 2027.

Οι θέσεις κατανέμονται ως εξής:

• 410 θέσεις γενικών διευθυντών,
• 5.100 διευθυντών,
• 130 υποδιευθυντών και
• 24.336 προϊστάμενων τμημάτων.

Συνεπώς, τα πολλά χρόνια στο Δημόσιο δεν αρκούν από μόνα τους για να επιλεγεί κάποιος. Πλέον τα κριτήρια γίνονται πιο αντικειμενικά και συγκεκριμένα. Χρειάζεται υψηλή βαθμολογία στις εξετάσεις, προηγούμενη διοικητική εμπειρία και καλή υπηρεσιακή πορεία.

Η σημασία της γραπτής εξέτασης

Για βασικές κατηγορίες θέσεων ευθύνης, η γραπτή εξέταση μπορεί να αντιστοιχεί ακόμη και στο 50% της συνολικής αξιολόγησης, καθιστώντας τη βαθμολογία του υποψηφίου τον σημαντικότερο μεμονωμένο παράγοντα για την υψηλότερη κατάταξή του. Την ίδια στιγμή, πρέπει να σημειώσουμε ότι για τις θέσεις γενικών διευθυντών προβλέπεται ειδικότερη διαδικασία, η οποία περιλαμβάνει πρόσθετη αξιολόγηση.

Όσον αφορά την εξέταση αυτή δεν θα περιορίζεται μόνο στην αποστήθιση νομοθεσίας. Θα περιλαμβάνει αξιολόγηση γνώσεων και δεξιοτήτων που συνδέονται με την άσκηση διοικητικών καθηκόντων, με ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, ανάπτυξη κειμένου ή συνδυασμό διαφορετικών δοκιμασιών.

Αυτό σημαίνει ότι πλεονέκτημα θα έχουν οι υποψήφιοι που μπορούν να αποδείξουν όχι μόνο θεωρητική κατάρτιση, αλλά και ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, διοικητική κρίση, οργανωτικές δεξιότητες και αποτελεσματικότητα στη διαχείριση πραγματικών υπηρεσιακών καταστάσεων.

Μετρά περισσότερο η προηγούμενη θέση ευθύνης

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και το αν ένας υπάλληλος έχει ήδη υπηρετήσει ως προϊστάμενος ή έχει ασκήσει άλλα καθήκοντα ευθύνης. Σύμφωνα με το νέο σύστημα μοριοδότησης που περιγράφεται για την επιλογή προϊσταμένων, η προηγούμενη άσκηση καθηκόντων ευθύνης μπορεί να έχει βαρύτητα 30%, ενώ η γενικότερη εργασιακή εμπειρία αντιστοιχεί σε μικρότερο ποσοστό.

Έτσι, ένας υποψήφιος που έχει ήδη διοικήσει ομάδα ή οργανική μονάδα αποκτά σαφές πλεονέκτημα έναντι άλλου υπαλλήλου με αντίστοιχη συνολική υπηρεσία αλλά χωρίς προηγούμενη διοικητική εμπειρία.

Η αλλαγή αυτή διαφοροποιεί ουσιαστικά το νέο μοντέλο από ένα σύστημα στο οποίο η πολυετής παρουσία στο Δημόσιο μπορούσε από μόνη της να προσφέρει σημαντικό προβάδισμα.

Πτυχία, μεταπτυχιακά και ξένες γλώσσες

Τα τυπικά και εκπαιδευτικά προσόντα δεν καταργούνται από την αξιολόγηση. Πτυχία, μεταπτυχιακοί και άλλοι τίτλοι σπουδών, καθώς και πιστοποιήσεις ξένων γλωσσών, εξακολουθούν να ενισχύουν τη θέση ενός υποψηφίου.

Η διαφορά είναι ότι η σημασία τους περιορίζεται σε σχέση με τη γραπτή επίδοση και την πραγματική διοικητική εμπειρία. Στο νέο μοντέλο που περιγράφεται για τις θέσεις ευθύνης, τα τυπικά και εκπαιδευτικά προσόντα συμμετέχουν με μικρότερο συντελεστή στη συνολική βαθμολογία.

Επομένως, ένας υπάλληλος με ισχυρό ακαδημαϊκό βιογραφικό εξακολουθεί να έχει πλεονέκτημα, αλλά δεν εξασφαλίζει αυτομάτως υψηλή θέση στον πίνακα εάν δεν συνοδεύεται από καλή επίδοση στον ΑΣΕΠ και σχετική εργασιακή εμπειρία.

Τι γίνεται με την προϋπηρεσία

Ο συνολικός χρόνος εργασιακής εμπειρίας συνεχίζει επίσης να μοριοδοτείται. Περισσότερα χρόνια υπηρεσίας μπορούν να προσθέσουν μόρια στον υποψήφιο, χωρίς όμως η αρχαιότητα να αποτελεί πλέον τον καθοριστικό παράγοντα της επιλογής.

Η λογική του νέου συστήματος είναι ότι η προϋπηρεσία πρέπει να συνδυάζεται με αποδεδειγμένη ικανότητα άσκησης διοίκησης και επιτυχία στις κοινές εξετάσεις.

Έτσι, ένας δημόσιος υπάλληλος με λιγότερα χρόνια υπηρεσίας αλλά πολύ υψηλή επίδοση στη γραπτή εξέταση και προηγούμενη εμπειρία σε θέση ευθύνης μπορεί να βρεθεί υψηλότερα στην κατάταξη από συνυποψήφιο με μεγαλύτερη αρχαιότητα.

Τι θα κρίνει τελικά την επιλογή

Η τελική κατάταξη θα προκύπτει από συνδυασμό παραγόντων και όχι από ένα μόνο προσόν. Στον πυρήνα του νέου συστήματος βρίσκονται τέσσερα στοιχεία: η επίδοση στη γραπτή εξέταση, η προηγούμενη άσκηση καθηκόντων ευθύνης, η εργασιακή εμπειρία και τα τυπικά-εκπαιδευτικά προσόντα.

Παράλληλα, δημιουργείται ηλεκτρονικό Μητρώο Υποψηφίων Προϊσταμένων και η διαδικασία μεταφέρεται σε μεγάλο βαθμό ψηφιακά, με τις αιτήσεις και την κατάταξη να στηρίζονται στα στοιχεία των υποψηφίων και στη βαθμολογία τους.

Για τους δημοσίους υπαλλήλους που θέλουν να διεκδικήσουν θέση προϊσταμένου, επομένως, τα ισχυρότερα εφόδια θα είναι πλέον ένας συνδυασμός: υψηλή επίδοση στον ΑΣΕΠ, αποδεδειγμένη διοικητική εμπειρία, καλή υπηρεσιακή διαδρομή και ισχυρό εκπαιδευτικό υπόβαθρο. Η αλλαγή μεταφέρει έτσι το κέντρο βάρους από την αρχαιότητα σε ένα περισσότερο σύνθετο μοντέλο αξιολόγησης προσόντων και επίδοσης.