NAVTEX: Το σύστημα που ειδοποιεί τα πλοία για κάθε κίνδυνο στη θάλασσα
Η NAVTEX είναι ένα σύστημα αυτόματης μετάδοσης προειδοποιήσεων για τη θάλασσα: περιλαμβάνει ένα δίκτυο ραδιοσταθμών που εκπέμπουν γραπτά μηνύματα ασφαλείας σε όλα τα πλοία της περιοχής, ανά τακτά διαστήματα.
Τι είναι η NAVTEX
Η NAVTEX (Navigational Telex) είναι ένα διεθνές σύστημα που μεταδίδει αυτόματα, σε γραπτή μορφή, πληροφορίες ασφαλείας προς τα πλοία. Αποτελεί βασικό κομμάτι του GMDSS, του Παγκόσμιου Συστήματος Ναυτικού Κινδύνου και Ασφάλειας, και τα μηνύματα λαμβάνονται από ειδικό δέκτη πάνω στο πλοίο που τα τυπώνει ή τα εμφανίζει στην οθόνη.
Τα μηνύματα ανήκουν στις λεγόμενες πληροφορίες ναυτικής ασφάλειας (MSI) και καλύπτουν:
- ναυτιλιακές προειδοποιήσεις, όπως ναυάγια, επικίνδυνα αντικείμενα στη θάλασσα, φάρους που δεν λειτουργούν σωστά κλπ.
- μετεωρολογικές προειδοποιήσεις και προγνώσεις
- πληροφορίες έρευνας και διάσωσης
- ειδοποιήσεις για ασκήσεις με πραγματικά πυρά, ερευνητικές δραστηριότητες, γεωφυσικές έρευνες και άλλες ενέργειες που επηρεάζουν τη ναυσιπλοΐα
Πώς λειτουργεί
Όλοι οι σταθμοί της διεθνούς υπηρεσίας εκπέμπουν στην ίδια συχνότητα, τα 518 kHz, και πάντα στα αγγλικά. Για να μην επικαλύπτονται, κάθε σταθμός έχει δικό του χρονικό παράθυρο 10 λεπτών, που επαναλαμβάνεται ανά τέσσερις ώρες. Η εμβέλεια κυμαίνεται συνήθως από 250 έως 400 ναυτικά μίλια.
Σε πολλές περιοχές υπάρχει και εθνική υπηρεσία, στα 490 kHz ή στα 4209,5 kHz, με μηνύματα στη γλώσσα της χώρας.
Κάθε μήνυμα ξεκινά με μια κεφαλίδα της μορφής ZCZC B1 B2 B3 B4, όπου:
- B1 είναι το γράμμα του σταθμού που εκπέμπει (π.χ. H για το Ηράκλειο, K για την Κέρκυρα, L για τη Λήμνο)
- B2 δείχνει το θέμα (ναυτιλιακή προειδοποίηση, μετεωρολογική πληροφορία, έρευνα και διάσωση κ.ά.)
- B3 και B4 είναι ο αύξων αριθμός του μηνύματος, από 01 έως 99
Η θαλάσσια περιοχή του κόσμου χωρίζεται σε περιοχές NAVAREA, και κάθε σταθμός έχει δικό του αναγνωριστικό γράμμα (B1), ώστε ο δέκτης να φιλτράρει μόνο τους σταθμούς και τα είδη μηνυμάτων που τον ενδιαφέρουν.
Ο ναυτικός ρυθμίζει τον δέκτη ώστε να δέχεται μόνο τους σταθμούς της περιοχής του και τα θέματα που τον ενδιαφέρουν. Ορισμένες κατηγορίες, όπως οι ναυτιλιακές προειδοποιήσεις, οι προειδοποιήσεις μετεωρολογίας και οι πληροφορίες έρευνας και διάσωσης, δεν μπορούν να απενεργοποιηθούν. Ο δέκτης αποθηκεύει τα μηνύματα και δεν τυπώνει ξανά όσα έχει ήδη λάβει.
Πότε εκδίδεται
Οι τακτικές εκπομπές γίνονται σε προκαθορισμένες ώρες, ώστε να μην παρεμβάλλονται οι σταθμοί μεταξύ τους. Κάθε σταθμός έχει ένα χρονικό παράθυρο ανά 4 ώρες, δηλαδή συνήθως έξι τακτικές εκπομπές το 24ωρο. Εξαίρεση αποτελούν τα επείγοντα μηνύματα, όπως μια προειδοποίηση θύελλας ή ένα περιστατικό κινδύνου, τα οποία μεταδίδονται εκτός προγράμματος, αμέσως μετά την έκδοσή τους.
Στην Ελλάδα λειτουργούν τρεις σταθμοί, που ανήκουν στη NAVAREA III και τους εκδίδει η Υδρογραφική Υπηρεσία.
Γιατί έχει σημασία για την ασφάλεια στη θάλασσα
Η NAVTEX λύνει ένα βασικό πρόβλημα: πώς μαθαίνει ένα πλοίο έγκαιρα, και χωρίς να ρωτήσει κανέναν, ό,τι μπορεί να απειλήσει την πορεία του.
- Αυτόματη λήψη. Ο δέκτης λειτουργεί συνεχώς. Δεν χρειάζεται να παρακολουθεί κάποιος το ραδιόφωνο, άρα η πληροφορία δεν χάνεται επειδή το πλήρωμα ήταν απασχολημένο ή κουρασμένο.
- Μόνο ό,τι αφορά το πλοίο. Το φιλτράρισμα ανά σταθμό και θέμα παρέχει στον πλοίαρχο τις πληροφορίες της περιοχής του και μειώνει τον «θόρυβο».
- Γραπτή καταγραφή. Το μήνυμα τυπώνεται ή αποθηκεύεται, οπότε δεν υπάρχει κίνδυνος παρεξήγησης επειδή κάτι δεν ακούστηκε σωστά ή υπήρχαν παράσιτα, και μπορεί να ξαναδιαβαστεί ή να ελεγχθεί αργότερα.
- Άμεση προειδοποίηση. Ένας σβησμένος φάρος, ένα ναυάγιο ή μια ξαφνική κακοκαιρία φτάνουν σε όλα τα πλοία της περιοχής μέσα σε λίγα λεπτά.
- Κοινό επίπεδο ενημέρωσης. Ο δέκτης είναι υποχρεωτικός εξοπλισμός για τα πλοία που υπάγονται στη σύμβαση SOLAS και ταξιδεύουν σε περιοχές κάλυψης της υπηρεσίας. Παράλληλα, χρησιμοποιείται από πολλά μικρότερα σκάφη και ιστιοφόρα.
Η NAVTEX δεν αντικαθιστά την καλή ναυτική πρακτική ούτε άλλα μέσα, όπως το ραντάρ, το AIS και το VHF. Συμπληρώνει όμως τα υπόλοιπα, γιατί φέρνει τις επίσημες προειδοποιήσεις σε κάθε πλοίο με τον ίδιο τρόπο.
Η NAVTEX στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο
Στη δική μας θάλασσα η NAVTEX έχει και πρακτική και πολιτική διάσταση. Οι ειδοποιήσεις για ασκήσεις, δεσμεύσεις περιοχών ή έρευνες με ερευνητικά σκάφη επηρεάζουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, και γι' αυτό παρακολουθούνται στενά από ναυτικούς, αλιείς και ιδιοκτήτες σκαφών.
Ο λόγος που πολλές NAVTEX γίνονται είδηση είναι ότι σταθμοί γειτονικών χωρών μπορεί να εκδώσουν μηνύματα για περιοχές που επικαλύπτονται. Για τον απλό χρήστη η συμβουλή είναι πρακτική: ρυθμίστε τον δέκτη στους σταθμούς της διαδρομής σας (στο Αιγαίο συνήθως Λήμνος και Ηράκλειο) και διαβάστε τα μηνύματα πριν από κάθε απόπλου και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.