Μακριά από το ισπανικό μοντέλο για τα ενοίκια η Αθήνα -Προτεραιότητα η αύξηση των διαθέσιμων ακινήτων

Στις παρεμβάσεις που έχει δρομολογήσει για το «άνοιγμα» όσο το δυνατόν περισσότερων κατοικιών, οι οποίες παραμένουν κλειστές και αναξιοποίητες, επιμένει η κυβέρνηση, προκειμένου να αμβλύνει τις επιπτώσεις της στεγαστικής κρίσης.

Με αυτό το δεδομένο, επιλογές σαν αυτές που προτείνει η μελέτη της Διανέοσις ή δρομολογεί η Ισπανία, για έλεγχο στις τιμές των ενοικίων, δεν εξετάζονται, ενώ αμφίβολη μοιάζει αυτήν την ώρα και η περαιτέρω μείωση του φόρου στα εισοδήματα από ακίνητα, αν δεν αντιμετωπιστεί το φαινόμενο των «μαύρων» και υποδηλωμένων μισθώσεων. Είναι ενδεικτικό ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε ο υπουργός Επικρατείας Α. Σκέρτσος, το μέσο δηλωμένο στην εφορία ενοίκιο μόλις που φτάνει τα 220 ευρώ, όταν είναι γνωστό τοις πάσι ότι τα μισθώματα κινούνται σε πολύ υψηλότερα επίπεδα.

Ο σχεδιασμός

«Περί τα 7.500 διαμερίσματα άνοιξαν και έπεσαν στην αγορά», σημείωσε ο Α. Σκέρτσος κάνοντας ειδική αναφορά στο πρόγραμμα «Ανακαινίζω- Ενοικιάζω», το οποίο έχει, όμως, περιορισμένους πόρους. Ως εκ τούτου, το μεγάλο στοίχημα για να καλυφθεί το «κενό» των περίπου 180 χιλιάδων κατοικιών, είναι να δοθούν κίνητρα στους ιδιοκτήτες παλιών ακινήτων, για να τα ανακαινίσουν και για τα διαθέσουν σε μακροχρόνιες μισθώσεις.

Η δέσμη των παρεμβάσεων που δρομολογούνται, κυρίως για την ανακούφιση των ενοικιαστών, είναι:

1. Πρόγραμμα ανακαίνισης κατοικιών με προτεραιότητα τα παλαιά κλειστά σπίτια. Ο προϋπολογισμός του θα είναι 400- 500 εκ ευρώ και για πρώτη φορά θα επιδοτείται όχι μόνο η ενεργειακή αναβάθμιση αλλά κυρίως οι δαπάνες επισκευών
2. Επιστροφή δύο ενοικίων για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές ανεξαρτήτως εισοδήματος, που υπηρετούν σε περιοχές εκτός Αττικής- Θεσσαλονίκης
3. Αναβάθμιση κρατικών κτιρίων σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές ώστε να δημιουργηθούν κατοικίες για δημόσιους υπαλλήλους
4. Επιπρόσθετοι περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση και η αρχή έγινε με την επέκταση του απαγορευτικού στο κέντρο της Θεσσαλονίκης
5. Νέο πλαίσιο κινήτρων για περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις στον τομέα της προσιτής στέγης
6. Πολεοδομικές ρυθμίσεις για τη γρήγορη μετατροπή υφιστάμενων ακινήτων προς οικιστική χρήση

Ειδικά όσον αφορά στο Πρόγραμμα προσιτής Κατοικίας, δρομολογείται σε πρώτη φάση η αξιοποίηση 3 ανενεργών στρατοπέδων για την κατασκευή περί των 1.300 κατοικιών. Μπροστά παίρνει και η Κοινωνική Αντιπαροχή, με την προκήρυξη για την αξιοποίηση των πρώτων 10 δημόσιων ακινήτων, που έχουν παραχωρηθεί στο ΥΚΟΙΣΟ.

Τα «γκρίζα» στοιχεία

Σύμφωνα με την ανάλυση του ΙΝΕ- ΓΣΕΕ για το κόστος στέγασης, το 2024 το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών στην Ελλάδα κατευθυνόταν στη στέγαση. Το ποσοστό αυτό, παρά την αποκλιμάκωσή του σε σχέση με το 2019 (38,9%), παραμένει το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών- μελών της ΕΕ και αποκλίνει σημαντικά από τα αντίστοιχα ποσοστά των υπόλοιπων χωρών της Ένωσης. Χώρες που καταγράφουν χαμηλότερα επίπεδα μισθών, όπως η Βουλγαρία, παρουσιάζουν χαμηλότερα επίπεδα δαπάνης στέγασης στο διαθέσιμο εισόδημα. Η απόκλιση αυτή μάλιστα δεν είναι αμελητέα, καθώς φτάνει τις 16,2 ποσοστιαίες μονάδες.

Πιο συγκεκριμένα, τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά στην Ελλάδα δαπανούσαν το 51,1% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για να καλύψουν τις στεγαστικές ανάγκες. Το ποσοστό αυτό είναι το υψηλότερο ανάμεσα στα κράτη-μέλη της ΕΕ και ενδεικτικό για τον περιορισμό της οικονομικής και της κοινωνικής αυτονομίας του ατόμου στη χώρα μας. Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζουν τα στοιχεία και για τα τετραμελή νοικοκυριά, καθώς η Ελλάδα παρουσιάζει επίσης τη χειρότερη επίδοση. Τα εν λόγω νοικοκυριά δαπανούσαν το 34,8% του διαθέσιμου εισοδήματός τους, αποκλίνοντας σημαντικά από τα αντίστοιχα ποσοστά των υπόλοιπων κρατών- μελών της ΕΕ.

Όσον αφορά στο ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης του κόστους στέγασης για τους ενοικιαστές, ανερχόταν στην Ελλάδα στο 37,4% (τρίτο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ), όταν την ίδια στιγμή το αντίστοιχο ποσοστό για τα άτομα σε ιδιόκτητη κατοικία και χωρίς δανειακές εκκρεμότητες (δάνειο ή υποθήκη σε εκκρεμότητα) ήταν 25,7%, το υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ.

Το ισπανικό μοντέλο

Σύμφωνα με το Reuters, Η κυβέρνηση της Ισπανίας ετοιμάζεται να προχωρήσει σε περαιτέρω αυστηροποίηση των κανόνων για τις ενοικιάσεις κατοικιών, επιχειρώντας να ανακόψει τη συνεχή άνοδο των ενοικίων και να περιορίσει φαινόμενα καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά στέγης.

Tο νέο διάταγμα θα προβλέπει 100% έκπτωση στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων για ιδιοκτήτες που ανανεώνουν συμβόλαια χωρίς αύξηση ενοικίου. Παράλληλα, θα τεθεί ανώτατο όριο στο συνολικό κόστος ενοικίασης δωματίων, ώστε να μην υπερβαίνει το ενοίκιο ολόκληρου διαμερίσματος, μέτρο που στοχεύει στον περιορισμό της ανεξέλεγκτης ενοικίασης δωματίων.

Επιπλέον, η ισπανική κυβέρνηση σχεδιάζει την εφαρμογή ελέγχων ενοικίων σε περιοχές που χαρακτηρίζονται «υψηλής πίεσης», καθώς και την αυστηροποίηση των όρων για τις εποχικές μισθώσεις, με την εισαγωγή κυρώσεων όταν αυτές χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο των μακροχρόνιων συμβολαίων.