Κατά κύματα τα μέτρα κατά των ανατιμήσεων

Σχέδιο δράσης, που θα ξεδιπλώνεται ανάλογα με τις διεθνείς εξελίξεις, έχουν εκπονήσει τα συναρμόδια υπουργεία, με φόντο τις έντονες διακυμάνσεις των διεθνών τιμών της ενέργειας.

Είναι ενδεικτικό ότι μετά την εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου ως τα 118 ευρώ το πρωί της Δευτέρας, το απόγευμα είχε υποχωρήσει κάτω από τα 100 ευρώ, δείχνοντας έτσι ότι θα κινούμαστε- άγνωστο για πόσο- σαν… roller coaster, ανάλογα από το αν διακινούνται καλές ή κακές ειδήσεις από το μέτωπο του πολέμου. Ανάλογες ήταν οι διακυμάνσεις και της τιμής του φυσικού αερίου, καθώς από τα 65 ευρώ, μέσα σε λίγες ώρες είχε πέσει στα 55 ευρώ.

Το πλαφόν και η επιδότηση

Κερδοσκοπικά παιχνίδια σίγουρα γίνονται, όπως άλλωστε μας δίδαξε η κρίση του 2022/2023, τόσο εντός όσο κι εκτός των συνόρων. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, πριν κάποιοι θησαυρίσουν με άλλοθι την κρίση του Κόλπου, τα συναρμόδια υπουργεία ετοιμάζονται να πατήσουν το κουμπί επιστροφής του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους, κατ’ αρχάς στην αγορά των καυσίμων.

Η αγορά δηλώνει αντίθετη, ωστόσο μια ματιά στα επίσημα στοιχεία από το Παρατηρητήριο δείχνει μεγάλες διαφορές, εν πολλοίς αδικαιολόγητες, ακόμα και μέσα στο Λεκανοπέδιο της Αττικής. Για παράδειγμα, πώς στοιχειοθετείται ένα πρατήριο στην Κωνσταντινουπόλεως να πουλάει την αμόλυβδη προς 1,739 ευρώ το λίτρο, ένα άλλο πρατήριο στο Μαρούσι να την πουλάει προς 1,917 ευρώ κι ένα άλλο στην Ιερά Οδό προς 2,199 ευρώ;

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι μαζί με την επιστροφή του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, συζητείται και η επιδότηση στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης, που μέχρι τώρα έχει αύξηση πάνω από 20 λεπτά από την έναρξη της κρίσης, προσεγγίζοντας τη λιανική τιμή της αμόλυβδης. Ανάλογο μοντέλο επιδότησης, με δικαιούχους τα διυλιστήρια και τους εισαγωγείς καυσίμων, είχε εφαρμοστεί την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2022. Η επιδότηση τότε ήταν 12 λεπτά ανά λίτρο προ ΦΠΑ, δηλαδή γύρω στα 15 λεπτά συνολικά.

Εκτός κ'αδρου το Fuel Pass και τα άλλα Pass

Η επιδότηση για τα νοικοκυριά, υπό τη μορφή Fuel Pass, συμπεριλαμβάνεται στην “εργαλειοθήκη” της προηγούμενης κρίσης. Ωστόσο, όπως τονίζουν αρμόδιες πηγές, αυτό το μέτρο δεν θα ενεργοποιηθεί παρά μόνο αν οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου παραμείνουν πάνω από τα 100 δολάρια και συνεχίσουν να “σπρώχνουν” προς τα πάνω τις λιανικές τιμές των καυσίμων.

Το 2022, στην κορύφωση της ενεργειακής κρίσης, το Fuel Pass είχε δοθεί σε 2 δόσεις: μια τρίμηνη, αρχής γενομένης από το Πάσχα εκείνης της χρονιάς κι άλλη μια τρίμηνη, αρχής γενομένης από τον Ιούλιο του 2022, όταν οι τιμές των καυσίμων είχαν πάρει “φωτιά” και λόγω της αυξημένης ζήτησης του καλοκαιριού. Σε αυτήν τη δεύτερη δόση, το ποσό επιδότησης έφτανε τα 100 ευρώ και το δημοσιονομικό κόστος μόνο γι’ αυτό το τρίμηνο είχε υπολογιστεί σε 200 εκ ευρώ.

Υπάρχει περίπτωση να δοθεί και Power Pass, δηλαδή επιδότηση στο ρεύμα; Με τα έως τώρα δεδομένα μοιάζει μάλλον απίθανο, καθώς αφενός η τιμή του φυσικού αερίου απέχει έτη φωτός από τα επίπεδα του 2022/2023, αφετέρου η χονδρική τιμή του ρεύματος διαμορφώνεται στα μόλις 85 ευρώ.

Όσον αφορά στο Market Pass, δηλαδή στο επίδομα super market, για να δοθεί θα πρέπει να υπάρξουν έντονες πληθωριστικές πιέσεις στα ράφια, ως απόρροια των ανατιμήσεων στα καύσιμα, στα λιπάσματα, σε άλλες πρώτες ύλες, στο κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων. Αρμόδιες πηγές σημειώνουν ότι η απόφαση θα ληφθεί εγκαίρως πριν φτάσουν οι αυξήσεις στους καταναλωτές.

Τα δημοσιονομικά περιθώρια

Προφανώς όλα θα εξαρτηθούν από την ένταση και τη διάρκεια της κρίσης. Ωστόσο, αναγκαία συνθήκη για να απελευθερωθούν κονδύλια από τον Προϋπολογισμό είναι να ληφθούν αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για το “πάγωμα” των δημοσιονομικών κανόνων, μέχρι να τελειώσει η κρίση.

Ως γνωστόν, με βάση τους νέους κανόνες, κάθε χώρα πρέπει να κινείται δημοσιονομικά χωρίς να υπερβαίνει την ετήσια “οροφή” δαπανών, αλλιώς η διαφορά θα πρέπει να καλύπτεται την επόμενη χρονιά. Η Ελλάδα έχει πιάσει τη φετινή “οροφή”, μετά τη δέσμη φοροελαφρύνσεων που “τρέχει” από την αρχή του χρόνου και σε καμία περίπτωση δεν θέλει να αλλάξει ο σχεδιασμός του 2027, ο οποίος επί του παρόντος βασίζεται σε έναν “κλειδωμένο” χώρο 800- 900 εκ ευρώ.

Τι μπορεί να γίνει; Είτε να πείσουμε τους Ευρωπαίους τεχνοκράτες τώρα ή τον Οκτώβριο, ότι διαθέτουμε “μαξιλάρι” από πρόσθετα έσοδα μόνιμης απόδοσης από τη φοροδιαφυγή, είτε να έχουμε μια κοινή ευρωπαϊκή απόφαση για τους δημοσιονομικούς κανόνες. Η πρώτη εναλλακτική μοιάζει μάλλον “χλωμή” δεδομένων των συνθηκών, ενώ η δεύτερη έχει ερείσματα στο ίδιο το Σύμφωνο Σταθερότητας. Συγκεκριμένα, το άρθρο 26 του σχετικού Κανονισμού, προβλέπει ότι “κατόπιν αιτήματος κράτους- μέλους και σύστασης της Επιτροπής που βασίζεται στην ανάλυσή της, το Συμβούλιο δύναται να εκδώσει, εντός τεσσάρων εβδομάδων από τη σύσταση της Επιτροπής, σύσταση με την οποία επιτρέπει σε κράτος μέλος να αποκλίνει από την πορεία των καθαρών δαπανών όπως καθορίζεται από το Συμβούλιο, όταν εξαιρετικές περιστάσεις οι οποίες εκφεύγουν του ελέγχου του κράτους μέλους έχουν σημαντική επίπτωση στα δημόσια οικονομικά του οικείου κράτους μέλους, υπό τον όρο ότι η εν λόγω απόκλιση δεν θέτει σε κίνδυνο τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών”.