Πανευρωπαϊκός συναγερμός για τα λιπάσματα- Έκτακτα μέτρα για να αποφευχθεί ντόμινο ανατιμήσεων
Ο πληθωριστικός εφιάλτης ξαναχτυπά την πόρτα της Ευρώπης, σε μια συγκυρία όπου οι βαθιά ελλειμματικοί προϋπολογισμοί σχεδόν των μισών μελών της Ευρωζώνης, βάζει “φρένο” σε μια νέα χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων, προκειμένου να στηριχθούν νοικοκυριά κι επιχειρήσεις.
Από τις πρώτες κιόλας ώρες, που έγινε σαφές ότι τα Στενά του Ορμούζ κλείνουν, οι αναλυτές δεν περιορίστηκαν στις εκτιμήσεις για την εκτόξευση του κόστους των καυσίμων, αλλά ανέδειξαν και το πρόβλημα που θα προκαλέσει το “μπλοκάρισμα” πρώτων υλών για την παρασκευή λιπασμάτων. Ήδη, η τιμή της ουρίας έχει αυξηθεί κατά σχεδόν 50% από την αρχή του χρόνου, ενώ η τιμή του θείου έχει υπερδιπλασιαστεί!
Το “πακέτο” της Κομισιόν
Με τον πληθωρισμό να καταγράφει ήδη άνοδο από τον Απρίλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να παρέμβει με μια δέσμη μέτρων, ειδικά για το κόστος των λιπασμάτων, χωρίς, πάντως, να βάζει νέο χρήμα στο τραπέζι. Ειδικότερα, προτείνει:
- Δέσμευση για την παροχή ενός σημαντικού πακέτου οικονομικής στήριξης για τους αγρότες που πλήττονται περισσότερο πριν από το καλοκαίρι
- Μια στοχευμένη νομοθετική δέσμη που θα επιτρέπει στα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν στο έπακρο τη στήριξη που διατίθεται στο πλαίσιο των τρεχόντων στρατηγικών σχεδίων της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) . Αυτή η δέσμη περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός νέου συστήματος ρευστότητας για την παροχή ταμειακών ροών στους αγρότες, πιο ευέλικτες προκαταβολές, ένα νέο ή προσαρμοσμένο οικολογικό πρόγραμμα ή αγροπεριβαλλοντικό-κλιματικό μέτρο για την αύξηση της αποδοτικότητας της λίπανσης και επενδυτικά μέτρα για την υποστήριξη της αποτελεσματικής χρήσης λιπασμάτων
- Έναρξη μιας εταιρικής σχέσης μεταξύ παραγωγών λιπασμάτων, αγροτών και κρατών μελών για την παροχή προβλεψιμότητας, σταθερότητας και τη διευκόλυνση της συνεργασίας σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας
- Διερεύνηση βραχυπρόθεσμων μέτρων για τη διευκόλυνση της χρήσης χωνεμένων προϊόντων εντός του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας για τα νιτρικά άλατα
- Αύξηση της διαφάνειας της αγοράς μέσω της δημιουργίας ενός πλαισίου για τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας ενημερωμένων δεδομένων
- Υποστήριξη έργων βιοαερίου και βιομεθανίου και αντιμετώπιση των σημείων συμφόρησης στη χρηματοδότηση, την επέκταση, την αδειοδότηση και τη μεταφορά
- Να εξεταστεί το ενδεχόμενο ενεργοποίησης της επαγρύπνησης της εσωτερικής αγοράς ή της κατάστασης έκτακτης ανάγκης σύμφωνα με τον νόμο για την κατάσταση έκτακτης ανάγκης και την ανθεκτικότητα της εσωτερικής αγοράς, εάν είναι απαραίτητο.
- Ενοποίηση και διάδοση ενός πακέτου πληροφοριών για τα κράτη μέλη σχετικά με τα εργαλεία της ΚΓΠ που είναι διαθέσιμα στους αγρότες για τη βελτίωση της διαχείρισης των θρεπτικών συστατικών, καθώς και σχετικά με τα αποτελέσματα της έρευνας και της καινοτομίας που σχετίζονται με τα βιολογικά λιπάσματα και υποστήριξη του συμβουλευτικού δικτύου για τη βέλτιστη χρήση λιπασμάτων.
- Χρήση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τους πρωτογενείς γεωργικούς παραγωγούς που επλήγησαν από την κρίση στη Μέση Ανατολή, συμπληρώνοντας τα υπάρχοντα εργαλεία κρατικών ενισχύσεων·
Οι επιπτώσεις στις τιμές
Σύμφωνα με την Κομισιόν, το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα έχει ως στόχο να βοηθήσει στην αποφυγή υψηλότερων τιμών των τροφίμων. Τα λιπάσματα αποτελούν σημαντικό μέρος του κόστους των αγροτών, καθώς αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 7% του κόστους εισροών για τον γεωργικό τομέα της ΕΕ γενικά, ενώ το ποσοστό αυξάνεται στο 16% για τους αγρότες αροτραίων καλλιεργειών.
Οι ανάγκες σε λιπάσματα για το τρέχον έτος συγκομιδής φαίνεται να έχουν καλυφθεί. Ωστόσο, πολλοί αγρότες έχουν καθυστερήσει την αγορά λιπασμάτων για την επόμενη σεζόν σποράς λόγω των υψηλών τιμών. Αυτό εγείρει ανησυχίες για πιθανά σημεία συμφόρησης στην εφοδιαστική αλυσίδα και αλλαγές στις επιλογές καλλιεργειών για το 2027. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει τους αγρότες στη μείωση της χρήσης λιπασμάτων ή στη μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, με κινδύνους για τις αποδόσεις των καλλιεργειών, την παραγωγή τροφίμων και την ανθεκτικότητα του αγροδιατροφικού τομέα της ΕΕ.
Η εξάρτηση της Ευρώπης
Περίπου το 30% της ζήτησης αζωτούχων λιπασμάτων της ΕΕ εισάγεται, με ορισμένα προϊόντα να είναι περισσότερα από άλλα. Το πρώτο βήμα στην παραγωγή ανόργανων αζωτούχων λιπασμάτων περιλαμβάνει τη δέσμευση του ατμοσφαιρικού αζώτου σε αμμωνία. Αυτή η διαδικασία είναι ενεργοβόρα και βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο εισαγόμενο φυσικό αέριο, τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Ταυτόχρονα, η παραγωγική ικανότητα αμμωνίας της ΕΕ έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια κατά σχεδόν 10%.
Επιπλέον, το 70% των αναγκών της ΕΕ σε φωσφορικά λιπάσματα καλύπτεται από εισαγωγές φωσφορικών πετρωμάτων. Τα περισσότερα αποθέματα φωσφορικών πετρωμάτων στον κόσμο συγκεντρώνονται σε λίγες χώρες εκτός ΕΕ. Συγκεκριμένα, στο Μαρόκο. Αυτό καθιστά την ΕΕ σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τις εισαγωγές. Η ΕΕ εξαρτάται λιγότερο από τις εισαγωγές καλίου, καθώς περίπου το 40% των αναγκών καλύπτεται από εισαγωγές. Υπάρχει σημαντική εγχώρια εξορυκτική δραστηριότητα καλίου, ιδίως στη Γερμανία και την Ισπανία.