Πλούτος νέων: Η Ελλάδα στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης

Η καθαρή περιουσία των Ελλήνων ηλικίας 16 έως 34 ετών είναι από τις χαμηλότερες μεταξύ 22 ευρωπαϊκών χωρών, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΚΤ.

Συγκεκριμένα η διάμεση καθαρή περιουσία των νέων ηλικίας 16 έως 34 ετών, διαμορφώνεται μόλις στα 9.900 ευρώ, σύμφωνα με την Έρευνα Οικονομικών και Κατανάλωσης Νοικοκυριών (HFCS) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, μια από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη.

Κάτω από την Ελλάδα βρίσκεται μόνο η Φινλανδία, με 5.700 ευρώ, ενώ λίγο υψηλότερα κατατάσσονται η Αυστρία, με 13.400 ευρώ, η Λετονία, με 16.900 ευρώ, και η Γερμανία, με 17.600 ευρώ.

Η εικόνα αυτή αναδεικνύει τη δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι νέοι στην Ελλάδα να δημιουργήσουν περιουσία στα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής τους, σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους στέγασης, υψηλών ενοικίων και πιεσμένων εισοδημάτων.

Η έρευνα της ΕΚΤ δείχνει ότι η διάμεση καθαρή περιουσία των ατόμων ηλικίας κάτω των 35 στην ευρωζώνη ανέρχεται σε 24.600 ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί μόλις στο 18% της συνολικής διάμεσης καθαρής περιουσίας, η οποία διαμορφώνεται στα 140.100 ευρώ. Με άλλα λόγια, οι νέοι Ευρωπαίοι διαθέτουν κατά κανόνα πολύ περιορισμένο πλούτο σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, κάτι που αποτυπώνει πόσο δύσκολη έχει γίνει η αποταμίευση, η επένδυση και κυρίως η αγορά πρώτης κατοικίας.

Η Μάλτα στην κορυφή, μεγάλη απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο

Οι αποκλίσεις μεταξύ των χωρών είναι εντυπωσιακές. Στην κορυφή της κατάταξης βρίσκεται η Μάλτα, όπου η διάμεση καθαρή περιουσία των νέων ηλικίας 16 έως 34 ετών φτάνει τα 257.500 ευρώ. Πρόκειται για ξεκάθαρη εξαίρεση σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της έρευνας, καθώς μόνο το Λουξεμβούργο ξεπερνά επίσης το όριο των 100.000 ευρώ, με 135.000 ευρώ.

Στην τρίτη θέση βρίσκεται το Βέλγιο, με περίπου 97.200 ευρώ, ενώ ακολουθεί η Κροατία, με 82.000 ευρώ. Η περίπτωση της Κροατίας προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση, καθώς οι ετήσιες καθαρές αποδοχές για έναν άγαμο εργαζόμενο χωρίς παιδιά ανέρχονταν το 2025 σε 17.256 ευρώ, σύμφωνα με τη Eurostat. Παρά τα σχετικά χαμηλά εισοδήματα, οι νέοι στην Κροατία εμφανίζουν υψηλή διάμεση καθαρή περιουσία, γεγονός που δείχνει ότι οι μισθοί από μόνοι τους δεν αρκούν για να εξηγήσουν τις διαφορές στον πλούτο.

Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και σε χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η Σλοβακία εμφανίζει διάμεση καθαρή περιουσία 74.600 ευρώ για τους νέους 16 έως 34 ετών, η Εσθονία 62.200 ευρώ, η Τσεχία 59.900 ευρώ και η Λιθουανία 59.600 ευρώ. Τα στοιχεία αυτά έχουν ενδιαφέρον, καθώς τα ετήσια καθαρά εισοδήματα στις συγκεκριμένες χώρες βρίσκονται αρκετά κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι νέοι Ιταλοί τρεις φορές πλουσιότεροι από τους Γερμανούς

Μεγάλες είναι οι διαφορές και μεταξύ των τεσσάρων μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ιταλία καταγράφει την υψηλότερη διάμεση καθαρή περιουσία για τους νέους ηλικίας 16 έως 34 ετών, στα 53.500 ευρώ. Το ποσό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από τη Γαλλία, όπου η αντίστοιχη περιουσία ανέρχεται σε 27.700 ευρώ, και από την Ισπανία, όπου διαμορφώνεται στα 23.700 ευρώ.

Η Γερμανία, αντίθετα, βρίσκεται πολύ χαμηλότερα, με μόλις 17.600 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι οι νέοι Ιταλοί εμφανίζονται να έχουν τριπλάσια διάμεση καθαρή περιουσία από τους συνομηλίκους τους στη Γερμανία. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η οικονομική ισχύς μιας χώρας δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε υψηλότερη περιουσία για τους νεότερους πολίτες της.

Σε άλλες χώρες, η εικόνα κινείται πιο κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η Ιρλανδία καταγράφει 23.900 ευρώ, η Πορτογαλία 36.200 ευρώ, η Ουγγαρία 36.300 ευρώ και η Ολλανδία 40.900 ευρώ. Η Ελλάδα, με 9.900 ευρώ, βρίσκεται σαφώς χαμηλότερα από όλες αυτές τις χώρες και πολύ κάτω από τη διάμεση τιμή της ευρωζώνης.

Ο ρόλος της οικογένειας και της κατοικίας

Ο καθηγητής Fabian Pfeffer από το Πανεπιστήμιο LMU του Μονάχου και ιδρυτικός διευθυντής του Munich International Stone Center for Inequality Research επισημαίνει ότι ο πλούτος στις νεαρές ηλικίες δεν πρέπει να ερμηνεύεται αποκλειστικά ως αποτέλεσμα προσωπικής αποταμίευσης ή ατομικής προσπάθειας.

Όπως εξηγεί, τα άτομα ηλικίας 16 έως 34 ετών συνήθως δεν είχαν αρκετό χρόνο για να συσσωρεύσουν σημαντικά περιουσιακά στοιχεία μόνο από το εισόδημα της εργασίας τους. Επομένως, όταν εμφανίζονται υψηλές περιουσίες σε νεαρά νοικοκυριά, η εξήγηση συχνά βρίσκεται και αλλού: στην οικογενειακή στήριξη, στις δωρεές, στις κληρονομιές, στην πρόσβαση σε στεγαστική πίστη και στην ιδιοκατοίκηση.

Η απόκτηση κατοικίας θεωρείται καθοριστική, καθώς είναι συχνά το σημείο στο οποίο ένας νέος περνά από το στάδιο των απλών αποταμιεύσεων στο στάδιο της ουσιαστικής δημιουργίας περιουσίας. Ωστόσο, η είσοδος στην αγορά κατοικίας απαιτεί σταθερό εισόδημα, πρόσβαση σε δανεισμό, προσιτές τιμές και, σε πολλές περιπτώσεις, βοήθεια από την οικογένεια για την προκαταβολή ή ακόμη και απευθείας μεταβίβαση ακινήτου.

Η ανισότητα ξεκινά πολύ πριν από την κληρονομιά

Το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι η ανισότητα του πλούτου δεν αναπαράγεται μόνο αργά στη ζωή, όταν έρχεται η στιγμή της κληρονομιάς. Αναπαράγεται πολύ νωρίτερα, όταν οι νέοι φεύγουν από το πατρικό σπίτι, σπουδάζουν, μπαίνουν στην αγορά εργασίας, δημιουργούν οικογένεια ή προσπαθούν να αγοράσουν την πρώτη τους κατοικία.

Οι μεταβιβάσεις πλούτου από την οικογένεια επιτρέπουν σε ορισμένους νέους να ξεκινήσουν την ενήλικη ζωή τους με σημαντικό πλεονέκτημα. Μπορεί να πρόκειται για μια προκαταβολή στεγαστικού δανείου, ένα κληρονομημένο διαμέρισμα ή απλώς την ασφάλεια ότι υπάρχει οικονομική βοήθεια αν χρειαστεί. Αντίθετα, όσοι δεν διαθέτουν τέτοια στήριξη καλούνται να αντιμετωπίσουν υψηλά ενοίκια, ακριβή στέγη και αυξημένο κόστος ζωής μόνο με το εισόδημά τους.

Για την Ελλάδα, η προτελευταία θέση στην κατάταξη δείχνει ότι οι νέοι ξεκινούν την οικονομική τους ζωή με πολύ περιορισμένο περιουσιακό απόθεμα. Σε συνδυασμό με την πίεση στην αγορά κατοικίας και τις δυσκολίες αποταμίευσης, το εύρημα αναδεικνύει ένα από τα πιο κρίσιμα κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα για τη νέα γενιά.