Στο "μικροσκόπιο" της Κομισιόν οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα
Το να αναδείξει κανείς, από τη νέα ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη φορολογία στην ΕΕ, ότι η Ελλάδα έχει ή μάλλον είχε τη μεγαλύτερη επιβάρυνση φόρων και εισφορών στη μισθωτή εργασία, τουλάχιστον μέχρι την ενεργοποίηση της νέας φορολογικής κλίμακας, είναι μάλλον περιττό. Στα ίδια συμπεράσματα καταλήγει, άλλωστε, λίγο ως πολύ και ο ΟΟΣΑ.
Το να αναφέρει, επίσης, κανείς ότι το μερίδιο του ΦΠΑ στα φορολογικά έσοδα έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια (γύρω στις 3 ποσοστιαίες μονάδες), είναι, επίσης, περιττό, αν λάβει κανείς υπόψιν τον “καλπασμό” του πληθωρισμού αλλά και τις πρώτες, σημαντικές νίκες στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής, όπως αποτυπώνονται στη μείωση του “κενού” ΦΠΑ.
Αυτό που έχει, όμως, ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι το πώς αξιολογούν οι τεχνοκράτες της Κομισιόν τα αποτελέσματα της τεχνικής βοήθειας, που έλαβε και η Ελλάδα έτσι ώστε αφενός το φορολογικό της σύστημα να γίνει πιο “φιλικό”, αφετέρου οι εστίες της φοροδιαφυγής να περιοριστούν.
Η “βαθμολογία” της Κομισιόν για τη φοροδιαφυγή
Πριν από περίπου 4 χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στόχευσε στη βελτίωση της ικανότητας των φορολογικών Αρχών να εντοπίζουν τα δυνατά σημεία και τους τομείς βελτίωσης στη διαχείριση των φόρων με βάση τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές, όπως και να σχεδιάζουν μεταρρυθμίσεις που θα βελτιώσουν την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα των οργανισμών. Για τον σκοπό αυτό, το έργο περιελάμβανε μια τυποποιημένη αξιολόγηση από το Εργαλείο Διαγνωστικής Αξιολόγησης της Φορολογικής Διοίκησης (TADAT), τον εντοπισμό πιθανών μεταρρυθμίσεων, την αναθεώρηση και την ενημέρωση των στρατηγικών και μεταρρυθμιστικών σχεδίων των οργανισμών. Μεταξύ αυτών των χωρών, ήταν και η Ελλάδα, των πολλών και γνωστών προβλημάτων.
Κατ' αρχάς, στο κρίσιμο πεδίο της φοροδιαφυγής, το Ταμείο Ανάκαμψης στήριξε τα κράτη- μέλη στην εφαρμογή μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση της παραοικονομίας και την αποτελεσματική καταπολέμηση της παραβατικότητας. Όπως επισημαίνει η Κομισιόν, η παραοικονομία αποτελεί μείζονα πρόκληση για τις φορολογικές Αρχές και δημιουργεί αθέμιτο ανταγωνισμό για τις επιχειρήσεις. Έτσι, βοηθώντας τα κράτη- μέλη να καθιερώσουν ψηφιακά και άλλα εργαλεία, το RRF συμβάλλει στη μείωση της αδήλωτης εργασίας και στην αύξηση της φορολογικής διαφάνειας εντός της ΕΕ.
Τι “επιδόσεις” πέτυχε η Ελλάδα, όπου η παραοικονομία υπολογίζεται γύρω στο 25% του ΑΕΠ της, δηλαδή πρακτικά πάνω από τα 40 δισ ευρώ; Όπως επισημαίνει η έκθεση της Κομισιόν, η χώρα μας εφάρμοσε μια μεταρρύθμιση με στόχο τη μείωση της φοροδιαφυγής μέσω της ενίσχυσης του συστήματος δήλωσης φόρου εισοδήματος για τις επιχειρήσεις. Η μεταρρύθμιση θέσπισε πρωτογενή και δευτερογενή νομοθεσία που επιτρέπει τη χρήση του ψηφιακού συστήματος δήλωσης «myDATA» για τις δηλώσεις φόρου εισοδήματος, το οποίο καλύπτει επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους.
Επίσης, θέσπισε νέες απαιτήσεις για τη διαβίβαση δεδομένων στις φορολογικές Αρχές και επιτρέπει τη χρήση αυτών των δεδομένων για σκοπούς φόρου εισοδήματος. Όπως εκτιμούν οι τεχνοκράτες της Κομισιόν, η πλήρης εφαρμογή της μεταρρύθμισης αναμένεται να συμβάλει στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης, μεταξύ άλλων μέσω της ενθάρρυνσης της χρήσης ηλεκτρονικών πληρωμών για τις φορολογικές υποχρεώσεις των αυτοαπασχολούμενων.
Στο... πρακτικό του θέματος, αυτές οι παρεμβάσεις στις φορολογικές διαδικασίες, δημιούργησαν κατ’ αρχάς έναν δημοσιονομικό χώρο γύρω στα 2,5 δισ ευρώ, που επέτρεψε τις ελαφρύνσεις της προηγούμενης διετίας και πάνω στην ωρίμανση αυτών των “εργαλείων” ποντάρει το οικονομικό επιτελείο, έτσι ώστε το “πακέτο” του 2027 να φτάσει τουλάχιστον τα 2 δισ ευρώ.
“Αγκάθι” η απλοποίηση της φορολογίας
Επιπλέον, το RRF στήριξε τα κράτη- μέλη στην εφαρμογή φορολογικών μεταρρυθμίσεων με στόχο τη βελτίωση της διαφάνειας, την ψηφιοποίηση των εργαλείων υποβολής δηλώσεων και τον εκσυγχρονισμό των φορολογικών συστημάτων.
Πώς τα πήγε η Ελλάδα; Κατά την Κομισιόν, η χώρα μας προχώρησε σε μια ολοκληρωμένη απλοποίηση και εκσυγχρονισμό της φορολογικής της νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένου του κώδικα ΦΠΑ, του τέλους χαρτοσήμου, των φόρων ακίνητης περιουσίας, της είσπραξης του δημόσιου χρέους και του εθνικού τελωνειακού κώδικα, σύμφωνα με την ψηφιοποίηση και τις βέλτιστες πρακτικές της ΕΕ. Ενδεικτικά, το παραδοσιακό σύστημα χαρτοσήμου που βασιζόταν σε έντυπα έγγραφα αντικαταστάθηκε από ένα ψηφιακό τέλος συναλλαγών, το οποίο συνοδεύτηκε από την εισαγωγή ηλεκτρονικών συστημάτων για τις φορολογικές δηλώσεις και πληρωμές.
Στο πλαίσιο αυτής της μεταρρύθμισης, η Ελλάδα δημιούργησε ένα ολοκληρωμένο σύστημα πληροφοριών για τους φορολογούμενους με μια ειδική διαδικτυακή πύλη για την παροχή πληροφοριών προς τους φορολογούμενους, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας, της ασφάλειας δικαίου και της φορολογικής συμμόρφωσης. Κατά την Κομισιόν, το επικαιροποιημένο πλαίσιο ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ψηφιακής οικονομίας και υποστηρίζει τις ψηφιακές συναλλαγές, επιτρέποντας την ηλεκτρονική υποβολή συμβάσεων και πιστοποιητικών στις ελληνικές Αρχές.
Τι λένε οι πολίτες; Μάλλον ότι ακόμα ζορίζονται να αφομοιώσουν τις πτυχές της φορολογίας, που τους αφορούν, εξ ου και ο υψηλός βαθμός “εξάρτησης” από φοροτεχνικούς και λογιστές.
Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, κατά μέσο όρο, το 8% των ερωτηθέντων στην ΕΕ δηλώνει ότι χρησιμοποιεί επαγγελματική βοήθεια για την υποβολή της φορολογικής δήλωσης. Η προσφυγή σε επαγγελματική βοήθεια για τη συμπλήρωση των φορολογικών δηλώσεων είναι πιο διαδεδομένη στην Ιταλία, όπου το 25% των ερωτηθέντων αναφέρει ότι χρησιμοποιεί επαγγελματική βοήθεια. Υψηλά ποσοστά χρήσης επαγγελματικών φορολογικών συμβουλών καταγράφονται επίσης στη Σλοβακία (19%), την Ελλάδα (18%) και την Τσεχία (15%).