Τι ισχύει με τη φορολόγηση στα φιλοδωρήματα

Για χρόνια, τα φιλοδωρήματα (tips) που δίνουν οι πελάτες σε εργαζόμενους της εστίασης, της φιλοξενίας και άλλων κλάδων εξυπηρέτησης κινούνταν σε ένα ασαφές νομικό καθεστώς, όσον αφορά τη φορολογία τους.

Με τον νόμο 5162/2024 το ζήτημα ρυθμίστηκε ρητά, θεσπίζοντας ένα αφορολόγητο όριο, ενώ πρόσφατη υπόθεση φορολογικού ελέγχου έφερε στο φως και κρίσιμες λεπτομέρειες για το πώς εφαρμόζεται η παρακράτηση φόρου.

τους. Με τον νόμο 5162/2024 το ζήτημα ρυθμίστηκε ρητά, θεσπίζοντας ένα αφορολόγητο όριο, ενώ πρόσφατη υπόθεση φορολογικού ελέγχου έφερε στο φως και κρίσιμες λεπτομέρειες για το πώς εφαρμόζεται η παρακράτηση φόρου.

Τι ίσχυε πριν το 2024

Μέχρι το τέλος του 2023, τα φιλοδωρήματα δεν είχαν ειδική νομοθετική αντιμετώπιση. Σύμφωνα με νομολογία δεκαετιών, στη χώρα μας τα «προαιρετικά» φιλοδωρήματα ούτε φορολογούνταν ούτε εισφοροδοτούνταν ως ξεχωριστή κατηγορία εισοδήματος.

Στην πράξη όμως, όποτε τα ποσά αυτά περνούσαν μέσω της επιχείρησης (π.χ. εισπράττονταν με κάρτα και μοιράζονταν στη συνέχεια στο προσωπικό), αντιμετωπίζονταν από την εφορία ως πρόσθετη αμοιβή μισθωτής εργασίας. Αυτό σήμαινε ότι υπόκειντο σε παρακράτηση φόρου 20% επί ολόκληρου του ποσού, ανεξαρτήτως ύψους, όπως προβλέπει η γενική διάταξη για τις πρόσθετες αμοιβές πέραν του τακτικού μισθού.

Το αφορολόγητο όριο των 300 ευρώ

Με τον ν. 5162/2024 (ΦΕΚ Α΄ 198), που ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2024, θεσπίστηκε ρητή απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για φιλοδωρήματα έως το ποσό των 300 ευρώ μηνιαίως που λαμβάνουν μισθωτοί, προαιρετικά από πελάτες της επιχείρησης, έναντι της παρασχεθείσας σε αυτούς εξυπηρέτησης, ανεξαρτήτως εάν αυτά λαμβάνονται μέσω της επιχείρησης ή απευθείας.

Τα βασικά σημεία της ρύθμισης:

• Αφορολόγητο όριο: 300 ευρώ τον μήνα ανά εργαζόμενο.
• Δικαιούχοι: Μισθωτοί εργαζόμενοι (π.χ. σε εστιατόρια, καφέ, ξενοδοχεία, delivery).
• Τρόπος είσπραξης: Αδιάφορο - Δεν έχει σημασία αν το φιλοδώρημα δόθηκε απευθείας από τον πελάτη στον εργαζόμενο ή αν πέρασε πρώτα μέσω της επιχείρησης (π.χ. μέσω POS) και μοιράστηκε στη συνέχεια.
• Πάνω από το όριο: Το ποσό που ξεπερνά τα 300 ευρώ μηνιαίως θεωρείται φορολογητέο εισόδημα από μισθωτή εργασία.

Πώς υπολογίζεται η παρακράτηση φόρου

Ένα σημείο που προκάλεσε σύγχυση —και αποτέλεσε αντικείμενο πρόσφατου φορολογικού ελέγχου— είναι το πώς φορολογείται το ποσό που ξεπερνά τα 300 ευρώ. Σύμφωνα με απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) της ΑΑΔΕ (αριθ. 1637/20.4.2026):

• Μέχρι τις 31/12/2023, ίσχυε υποχρέωση παρακράτησης φόρου 20% επί όλου του ποσού των φιλοδωρημάτων που διένειμε η επιχείρηση, χωρίς όριο.
• Από την 1/1/2024 και εξής, ο φόρος 20% πρέπει να παρακρατείται μόνο στα ποσά που υπερβαίνουν τα 300 ευρώ τον μήνα, καθώς το τμήμα μέχρι το όριο αυτό είναι απαλλαγμένο και δεν επιτρέπεται να φορολογείται.

Η υπόθεση αυτή αφορούσε μεγάλη εταιρεία μαζικής εστίασης, στην οποία, μετά από έλεγχο του Κέντρου Ελέγχου Μεγάλων Φορολογουμένων (ΚΕΜΕΦ) για τα φορολογικά έτη 2020-2022 (δηλαδή πριν την ισχύ του νέου νόμου), καταλογίστηκαν φόροι και πρόστιμα ύψους περίπου 2,63 εκατ. ευρώ, επειδή δεν είχε παρακρατήσει φόρο 20% επί των φιλοδωρημάτων που εισέπραττε μέσω καρτών και διένειμε στη συνέχεια σε μετρητά στο προσωπικό της. Η υπόθεση δείχνει ότι οι επιχειρήσεις που διαχειρίζονται φιλοδωρήματα μέσω του λογιστικού τους συστήματος έχουν σαφή υποχρέωση ορθής παρακράτησης, ανάλογα με το έτος αναφοράς.

Πώς δηλώνονται τα φιλοδωρήματα στη φορολογική δήλωση (Ε1)

Για τη φορολογική περίοδο του 2025 (δηλώσεις που υποβάλλονται το 2026), τα φιλοδωρήματα έπρεπε να δηλωθούν κανονικά στο έντυπο Ε1, ανεξαρτήτως αν καταβλήθηκαν μέσω της επιχείρησης ή απευθείας από τον πελάτη.

• Τα φιλοδωρήματα που εισπράχθηκαν εντός του 2025 δηλώνονται κανονικά στη φορολογική δήλωση, ανεξάρτητα από το αν καταβλήθηκαν μέσω της επιχείρησης ή απευθείας από τον πελάτη.
• Μέχρι το ποσό των 300 ευρώ μηνιαίως, τα φιλοδωρήματα καταχωρούνται στον Πίνακα 6 του εντύπου Ε1.
• Εφόσον υπάρχουν προσυμπληρωμένα στοιχεία από τον εργοδότη, εμφανίζονται στους κωδικούς 691-692, ενώ σε διαφορετική περίπτωση ο φορολογούμενος πρέπει να τα συμπληρώσει ο ίδιος στους κωδικούς 689-690.

Πρακτικές συμβουλές για τον εργαζόμενο:

• Ελέγξτε αν τα ποσά έχουν προσυμπληρωθεί αυτόματα από τον εργοδότη ή την ψηφιακή πλατφόρμα (π.χ. σε delivery).
• Κρατήστε αρχείο των μηνιαίων αποδείξεων, ώστε να μπορείτε να τεκμηριώσετε τυχόν διαφορές σε σχέση με το αφορολόγητο όριο.
• Βεβαιωθείτε ότι έχετε χρησιμοποιήσει τους σωστούς κωδικούς στο Ε1, ανάλογα με το αν τα στοιχεία ήταν προσυμπληρωμένα ή όχι.

Ισχύει και για τους διανομείς (delivery) σε ψηφιακές πλατφόρμες

Το αφορολόγητο όριο των 300 ευρώ μηνιαίως δεν αφορά μόνο το προσωπικό εστιατορίων και καφέ, αλλά επεκτάθηκε και στους διανομείς που εργάζονται μέσα από ψηφιακές πλατφόρμες delivery, καλύπτοντας έτσι ένα ευρύτερο φάσμα εργαζομένων στον κλάδο των υπηρεσιών.

Γιατί έγινε η αλλαγή

Η ρύθμιση στόχευε να «νομιμοποιήσει» μια πρακτική που παρέμενε για χρόνια σε γκρίζα ζώνη, ενθαρρύνοντας παράλληλα τη χρήση ηλεκτρονικών πληρωμών αντί μετρητών. Όπως σημειώνεται σε σχετική ανάλυση, η διαφάνεια στον τρόπο δήλωσης των φιλοδωρημάτων αποτελεί το πρώτο βήμα για τη νομιμοποίηση μιας πρακτικής που για χρόνια παρέμενε σε «γκρίζα» ζώνη, ενώ οι έλεγχοι στον κλάδο της εστίασης και του delivery αναμένεται να γίνουν αυστηρότεροι.