Το κάπνισμα βλάπτει σοβαρά και τα δημόσια συστήματα Υγείας- Τι δείχνουν τα στοιχεία της Eurostat

Εν αναμονή των αποφάσεων της Κομισιόν, για το αν και πόσο θα αυξηθεί η φορολογία στα καπνικά προϊόντα, ως μέσο αυτοχρηματοδότησης του νέου Ευρωπαϊκού Πολυετούς Προϋπολογισμού, τα νέα στοιχεία της Eurostat ενισχύουν τα επιχειρήματα όσων υποστηρίζουν ότι η αύξηση της φορολογίας στα καπνικά δεν θα ωφελήσει μόνο τα κοινοτικά ταμεία, αλλά και τα δημόσια συστήματα υγείας.  

Το 2025, το 16,5% των ατόμων ηλικίας 16 ετών και άνω στην ΕΕ χρησιμοποιούσαν καπνό και συναφή προϊόντα (ηλεκτρονικά τσιγάρα, φακελάκια νικοτίνης ή θερμαινόμενα προϊόντα καπνού) καθημερινά, γεγονός που υποδηλώνει μικρή μείωση από το 17,5% που καταγράφηκε το 2022. Οι περισσότεροι άνθρωποι (77,5%) δεν χρησιμοποιούν τέτοια προϊόντα ή δεν τα είχαν χρησιμοποιήσει τους 12 μήνες πριν από τη συλλογή δεδομένων.  

Τα δεδομένα δείχνουν ότι το 20,8% των ανδρών κάπνιζε κάθε μέρα, σε σύγκριση με το 12,6% των γυναικών. Και τα δύο ποσοστά μειώθηκαν ελαφρώς σε σύγκριση με το 2022, όταν το 22,2% των ανδρών και το 13,1% των γυναικών κάπνιζαν καθημερινά. 

Μεταξύ των χωρών της ΕΕ, η Βουλγαρία (26,3%), η Σουηδία (23,9%) και η Κροατία (23,6%) κατέγραψαν τα υψηλότερα ποσοστά καθημερινής χρήσης καπνού και συναφών προϊόντων μεταξύ ατόμων ηλικίας 16 ετών και άνω. Οι Κάτω Χώρες (9,9%), η Ιρλανδία (11,7%), το Βέλγιο (13,6%) και το Λουξεμβούργο (13,8%) είχαν τα χαμηλότερα μερίδια. 

Σε 17 χώρες της ΕΕ, το ποσοστό των ατόμων που χρησιμοποιούσαν καπνό και συναφή προϊόντα καθημερινά μειώθηκε μεταξύ 2022 και 2025. Οι μεγαλύτερες μειώσεις σημειώθηκαν στην Ισπανία και το Λουξεμβούργο (-2,1 ποσοστιαίες μονάδες (π.μ.) η καθεμία). Αντίθετα, η Κροατία και η Λιθουανία (+2,7 π.μ. η καθεμία) κατέγραψαν τις μεγαλύτερες αυξήσεις. Τι δείχνουν τα στοιχεία για την Ελλάδα; Το 22,6% του πληθυσμού άνω των 16 ετών έκανε καθημερινή χρήση καπνικών προϊόντων, κατατάσσοντας έτσι τη χώρα μας στο 4ο πανευρωπαϊκό σκαλοπάτι. 

Οι επιπτώσεις  

Σύμφωνα με έρευνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, κάθε χρόνο, ο καπνός σκοτώνει περισσότερους από 7 εκατομμύρια ανθρώπους , συμπεριλαμβανομένων περίπου 1,6 εκατομμυρίων μη καπνιστών που εκτίθενται σε παθητικό κάπνισμα. Πέρα, όμως, από τις προφανείς επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, βαρύ είναι και το οικονομικό αποτύπωμα της χρήσης καπνικών προϊόντων.  

Συγκεκριμένα, ο καπνός υπολογίζεται ότι κοστίζει στην παγκόσμια οικονομία περισσότερα από 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο σε δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης και απώλεια παραγωγικότητας. Είναι ενδεικτικό ότι, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, το κάπνισμα τσιγάρων ευθύνεται για το 6 έως 15% των εθνικών δαπανών για την υγειονομική περίθαλψη στις χώρες υψηλού εισοδήματος.  

Στα καθ’ ημάς, έρευνα (Κορωναίου- Δεληπάλλα) υπολόγισε ότι το συνολικό οικονομικό κόστος του καπνίσματος και της έκθεσης στο παθητικό κάπνισμα, εκτιμάται σε 7,2 δισεκατομμύρια ευρώ, σε όρους του 2017. Η κύρια αιτία του κόστους νοσηρότητας είναι οι μυοσκελετικές διαταραχές (κυρίως ο πόνος στη μέση) που αντιπροσωπεύουν το 56,95% του κόστους νοσηρότητας (53,66% για τους άνδρες· 61,89% για τις γυναίκες). Οι άλλες κύριες αιτίες είναι οι χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις (21,48% για τους άνδρες· 19,44% για τις γυναίκες), ο διαβήτης (11,34% για τους άνδρες· 7,17% για τις γυναίκες) και οι καρδιαγγειακές παθήσεις (8,18% για τους άνδρες· 6,93% για τις γυναίκες).