Στέλνετε χρήματα σε συγγενή; Πότε η μεταφορά θεωρείται δωρεά από την ΑΑΔΕ

Μια μεταφορά χρημάτων από γονέα σε παιδί, μια ανάληψη από κοινό λογαριασμό ή ακόμη και ένα ποσό που καταλήγει σε κάποιο αδελφό, μπορεί να αποτελούν πλέον μια καθημερινή διαδικασία, ωστόσο, υπό προϋποθέσεις, ενδέχεται να ερμηνευθούν ως άτυπες δωρεές και να επιβαρυνθούν με υπέρογκους φόρους.

Το κρίσιμο δεν είναι μόνο το ύψος του ποσού, αλλά ποιος έβαλε τα χρήματα, ποιος τα λαμβάνει, ποια είναι η συγγενική σχέση και με ποιον τρόπο πραγματοποιείται η συναλλαγή.

Οι παραπάνω λεπτομέρειες καθορίζουν αν μια κίνηση θα παραμείνει μια απλή τραπεζική μεταφορά ή αν θα ενεργοποιήσει τις διατάξεις για δωρεές και γονικές παροχές, με φόρο που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φτάσει ακόμη και το 40%.

Παράλληλα, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στους κοινούς λογαριασμούς, στις μεταφορές μεταξύ συγγενών διαφορετικής κατηγορίας, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο διακινούνται τα χρήματα, καθώς το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση.

Πότε ισχύει το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ

Στην Α΄ φορολογική κατηγορία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι σύζυγοι ή τα μέρη συμφώνου συμβίωσης, τα παιδιά, τα εγγόνια και οι γονείς. Για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ των συγκεκριμένων προσώπων εφαρμόζεται αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, εφόσον η διακίνηση των χρημάτων γίνεται μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος. Για το ποσό που υπερβαίνει το όριο επιβάλλεται φόρος 10%.

Το όριο, ωστόσο, δεν «μηδενίζεται» σε κάθε νέα μεταφορά. Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ παρέχεται εφάπαξ και μπορεί να εξαντληθεί μέσω μίας ή περισσότερων δωρεών ή γονικών παροχών μεταξύ των ίδιων προσώπων.

Για παράδειγμα, εάν ένας γονέας μεταφέρει συνολικά 600.000 ευρώ στο παιδί του και αργότερα πραγματοποιήσει νέα δωρεά 250.000 ευρώ, το συνολικό ποσό φτάνει τις 850.000 ευρώ και ο φόρος υπολογίζεται στο τμήμα που υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ.

Η παγίδα των μετρητών

Διαφορετικοί κανόνες ισχύουν όταν μια χρηματική δωρεά προς πρόσωπο της Α΄ κατηγορίας δεν πραγματοποιείται μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος. Στην περίπτωση αυτή δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και το ποσό φορολογείται αυτοτελώς με συντελεστή 10% από το πρώτο ευρώ.

Αυτό σημαίνει ότι ο τρόπος με τον οποίο μεταφέρονται τα χρήματα έχει καθοριστική σημασία. Για την απόδειξη της τραπεζικής μεταφοράς, η ΑΑΔΕ προβλέπει την αναγραφή των σχετικών λογαριασμών και την ύπαρξη του αποδεικτικού της συναλλαγής.

Τι ισχύει αν τα χρήματα πάνε σε αδελφό

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά όταν η μεταφορά γίνεται μεταξύ προσώπων που δεν ανήκουν στην Α΄ κατηγορία.

Τα αδέλφια, όπως και άλλοι συγγενείς που εντάσσονται στη Β΄ κατηγορία, δεν καλύπτονται από το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ στις χρηματικές δωρεές. Για τα ποσά αυτά προβλέπεται αυτοτελής φόρος 20%. Για πρόσωπα της Γ΄ κατηγορίας, στην οποία περιλαμβάνονται πιο μακρινοί συγγενείς αλλά και μη συγγενικά πρόσωπα, ο συντελεστής ανεβαίνει στο 40%.

Έτσι, μια μεταφορά 20.000 ευρώ από έναν αδελφό σε άλλον, εφόσον αποτελεί πράγματι δωρεά, μπορεί να συνεπάγεται φόρο 4.000 ευρώ.

Προσοχή στους κοινούς λογαριασμούς

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς. Το γεγονός ότι κάποιος εμφανίζεται ως συνδικαιούχος δεν σημαίνει από μόνο του ότι τα χρήματα του ανήκουν φορολογικά.

Η ίδια η ΑΑΔΕ έχει διευκρινίσει ότι όταν ένας συνδικαιούχος, ο οποίος δεν έχει συνεισφέρει χρήματα στον κοινό λογαριασμό, κάνει ανάληψη και χρησιμοποιεί το ποσό για δικό του λογαριασμό, η πράξη θεωρείται δωρεά.

Αντίστοιχα, όταν χρήματα δωρεάς καταλήγουν σε κοινό λογαριασμό του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο, μπορεί να ελεγχθεί ποιος τελικά χρησιμοποίησε το ποσό. Αν αποδειχθεί ότι τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν από τον τρίτο, μπορεί να επιβληθεί ο φόρος δωρεάς που αντιστοιχεί στην πραγματική συναλλαγή.

Οι «τριγωνικές» μεταφορές

Έλεγχο μπορεί να προκαλέσουν και οι διαδοχικές μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών όταν φαίνεται ότι χρησιμοποιούνται ως ενδιάμεσο στάδιο για να φτάσουν τα χρήματα σε πρόσωπο που δεν δικαιούται το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα που χρησιμοποιεί η ίδια η ΑΑΔΕ είναι η μεταφορά από ένα παιδί στον γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα σε άλλο παιδί. Σε αυτές τις περιπτώσεις εξετάζονται οι πραγματικές συνθήκες και ο χρόνος μεταξύ των συναλλαγών. Διάστημα έως έξι μήνες θεωρείται ισχυρή ένδειξη πιθανής καταστρατήγησης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο φόρος επιβάλλεται αυτόματα. Εφόσον αποδειχθεί καταστρατήγηση, η συναλλαγή αντιμετωπίζεται σαν να έγινε απευθείας από τον πραγματικό δωρητή στον τελικό αποδέκτη.

Τι πρέπει να κάνει ο φορολογούμενος

Οι δηλώσεις δωρεάς και γονικής παροχής μπορούν να υποβάλλονται ψηφιακά μέσω του myPROPERTY της ΑΑΔΕ, ενώ για περιπτώσεις χωρίς συμβολαιογραφικό έγγραφο η δήλωση υποβάλλεται από τους ίδιους τους συμβαλλόμενους. Ο ισχύων Κώδικας προβλέπει ότι, όταν δεν υπάρχει συμβόλαιο, η δήλωση δωρεάς ή γονικής παροχής υποβάλλεται μέσα σε έξι μήνες από την παράδοση του αντικειμένου της δωρεάς.

Το βασικό, επομένως, πριν από μια σημαντική μεταφορά χρημάτων σε συγγενικό πρόσωπο είναι να είναι σαφές ποιος δίνει τα χρήματα, ποιος είναι ο πραγματικός δικαιούχος, ποια είναι η συγγενική σχέση και να υπάρχει πλήρες τραπεζικό αποτύπωμα της συναλλαγής. Μια κίνηση που μπορεί να φαίνεται ως απλή μεταφορά μεταξύ οικογενειακών λογαριασμών ενδέχεται, υπό διαφορετικές συνθήκες, να έχει πολύ διαφορετική φορολογική μεταχείριση.