Τι τρέχει με την τιμή του ελαιολάδου; Οι τιμές παραγωγού πέφτουν αλλά η μείωση στα ράφια έχει "φρενάρει"
Ερωτήματα ανακύπτουν από την παρατήρηση των βασικών δεικτών της τιμής του ελαιολάδου, ερωτήματα που συμπυκνώνονται στο εξής: η ραγδαία μείωση της τιμής παραγωγού έχει περάσει στο ράφι;
Μετά το σοκ της περιόδου 2022-2023, οι τιμές παραγωγού έχουν αναμφίβολα υποχωρήσει. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία από τον ΣΕΔΗΚ, οι τελευταίες δημοπρασίες έξτρα παρθένου ελαιολάδου στην Κρήτη δεν ξεπέρασαν τα 3,80 ευρώ/κιλό, ενώ ανάλογη είναι η εικόνα κι από την Πελοπόννησο, με τις υψηλότερες τιμές (4 ευρώ/κιλό) να καταγράφονται στη Λακωνία.
Αποκαλυπτικά είναι και τα συγκριτικά στοιχεία από το Παρατηρητήριο τιμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η μέση τρέχουσα τιμή διαμορφώνεται στα 3,58 ευρώ/κιλό, έναντι 4,08 ευρώ την αντίστοιχη περσινή περίοδο, 6,83 ευρώ/κιλό την περίοδο 2023-2024 και 7,64 ευρώ την περίοδο 2022-2023. Πρακτικά, μιλάμε για μια πτώση της τιμής παραγωγού κατά 53,14% μέσα σε μια τριετία, πτώση που φτάνει στο 59,82% από το pick των 8,91 ευρώ/κιλό στις αρχές του 2023, ενώ αν η σύγκριση γίνει με τον μέσο όρο τιμών της 5ετίας (5,07 ευρώ) προκύπτει μείωση 29,38%.
Ανάλογη είναι η εικόνα κι από τις άλλες μεγάλες αγορές της Μεσογείου. Η μέση τιμή παραγωγού του έξτρα παρθένου ελαιολάδου στην Ισπανία διαμορφώνεται σήμερα στα 3,47 ευρώ/κιλό, στην Ιταλία είναι λίγο πιο ψηλά στα 4,82 ευρώ, στην Πορτογαλία είναι στα 3,47 ευρώ.
Τι κερδίζουν οι καταναλωτές;
Για τους παραγωγούς, εύλογα μπορεί να πει κανείς ότι από το ζενίθ του 2022-2024 έχουν πέσει στο ναδίρ. Ο αντίλογος είναι ότι οι τιμές παραγωγού έχουν επιστρέψει στα επίπεδα προ πολέμου στην Ουκρανία και προ Covid, όταν είχαμε τις πρώτες διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Υπάρχει, όμως, μια “μικρή” λεπτομέρεια: το κόστος παραγωγής έκτοτε έχει εκτιναχθεί στα ύψη.
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το κόστος παραγωγής σε σχέση με το 2020 έχει αυξηθεί κατά 34,4%, ενώ ειδικά στα αναλώσιμα η αύξηση είναι της τάξης του 37,3%. Κι όπως λένε οι ίδιοι οι παραγωγοί, με τις τιμές να καταρρέουν και το κόστος τους να ανεβαίνει, οι καλλιέργειες τους δεν είναι βιώσιμες.
Χαμένοι δεν είναι, όμως, μόνο οι παραγωγοί. Οι καταναλωτές, που είδαν το ελαιόλαδο να μετατρέπεται σε είδος πολυτελείας μέσα σε λίγους μήνες, υποχρεώνοντας πολλούς να στραφούν σε φτηνότερες, εναλλακτικές λύσεις, δεν έχουν δει ακόμα στο ράφι τη μείωση τιμών που θα ανέμεναν. Έτσι, ενώ οι παραγωγοί έχουν δει μείωση των δικών τους τιμών κατά σχεδόν 60% από τα επίπεδα ρεκόρ του 2023-2024, οι λιανικές τιμές στο ίδιο χρονικό διάστημα έχουν υποχωρήσει μεν, αλλά κατά 43,93%. Το πού πήγε η διαφορά, είναι μάλλον προφανές.
Ενδεικτικά είναι και τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ. Τον Ιανουάριο του 2024, η μέση τιμή για 1 λίτρο ελαιόλαδο στα super markets ήταν 11,60 ευρώ, τιμή που διαμορφώνεται, πλέον, στα 7,74 ευρώ. Η διαφορά είναι μόλις 33,28%...