Χωρισμένη στα δύο η Ευρώπη - Αναζητείται η "συνταγή" για μέτρα στήριξης απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό κόστος
Η διεθνής τιμή του πετρελαίου είναι αυξημένη κατά 74% σε σχέση με τα προ πολέμου επίπεδα και του φυσικού αερίου κατά 182%. Οι τιμές της βενζίνης και του diesel πάνε από το ένα ρεκόρ στο άλλο στα πρατήρια της Ευρώπης. Ο πληθωρισμός “ξαναφουντώνει”, τα επιτόκια της ΕΚΤ αυξάνονται, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων δοκιμάζουν τα υψηλά δεκαετιών.
Μέσα σε αυτό το βαρύ κλίμα, η Ευρώπη εμφανίζεται χωρισμένη στα δύο, ως προς τη “συνταγή” που πρέπει να ακολουθήσει για να αντιμετωπίσει και αυτήν την ενεργειακή κρίση.
Ο άξονας Ελλάδας - Ιταλίας, έχοντας συμμάχους την Ισπανία και την Πορτογαλία, σχηματίζουν το “μπλοκ” του Νότου, που ζητάνε προσωρινή αναστολή της “οροφής” δαπανών, έτσι ώστε να λάβουν μέτρα στήριξης για νοικοκυριά κι επιχειρήσεις, χωρίς να επικρέμαται ο πέλεκυς των ευρωπαϊκών κυρώσεων. Σε μια τέτοια περίπτωση, όπως έχει προαναγγείλει ο Έλληνας πρωθυπουργός, το βάρος θα πέσει στην προσωρινή μείωση των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης στα καύσιμα, οι οποίοι στη χώρα μας διαμορφώνονται πάνω από το ελάχιστο όριο που απαιτεί η κοινοτική νομοθεσία.
Στην άλλη πλευρά βρίσκονται οι “σκληροί” του Βορρά, που επιμένουν στη δημοσιονομική πειθαρχία, έτσι ώστε να ηρεμήσουν οι αγορές που “χτυπάνε” τα κρατικά ομόλογα. Η Γερμανία προΐσταται, μάλιστα, ομάδας χωρών, οι οποίες ζητούν την επιβολή έκτακτου φόρου στα “ουρανοκατέβατα” κέρδη των ενεργειακών εταιριών, όπως συνέβη το 2023-2024. “Έχω θέσει επανειλημμένα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ανάγκη για προτάσεις μείωσης των τιμών της ενέργειας. Ένας φόρος στα απροσδόκητα κέρδη (windfall tax) αποτελεί ένα πολύ κατάλληλο εργαλείο για τον σκοπό αυτό. Βλέπουμε πλέον πολλά ευρωπαϊκά κράτη να προωθούν εθνικές λύσεις. Η δική μου πρόταση παραμένει σταθερή: οφείλουμε να υιοθετήσουμε μια ευρωπαϊκή προσέγγιση και να θεσπίσουμε έναν φόρο στα απροσδόκητα κέρδη σε ευρωπαϊκό επίπεδο”, δήλωσε χαρακτηριστικά, μπαίνοντας στο Eurogroup ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών.
Στη... μέση και μάλλον αφοπλισμένη, βρίσκεται η Γαλλία, η οποία ως τώρα έχει αποφύγει “βαριά” μέτρα, που θα ερέθιζαν ακόμα περισσότερο τις αγορές. Ήδη το 10ετές γαλλικό ομόλογο “φλερτάρει” με το 5%, αγγίζοντας τα υψηλά δύο δεκαετιών, ενώ αναλυτές εκτιμούν ότι ο στόχος του επόμενου Προϋπολογισμού για μείωση του ελλείμματος στο 5% είναι μάλλον φιλόδοξος.
Η κρίσιμη Σύνοδος Κορυφής
Με αυτά τα δεδομένα, η Σύνοδος των Ευρωπαίων ηγετών την επόμενη εβδομάδα θα χρησιμοποιηθεί για... ξεκαθάρισμα λογαριασμών. Η επιστολή του προέδρου Κόστα δεν αφήνει καμία αμφιβολία ότι το ενεργειακό είναι στην κορυφή της ατζέντας.
“Σε ένα πλαίσιο αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, η επόμενη συνάντησή μας θα εστιάσει έντονα στην οικονομία και στην παροχή απαντήσεων στις προκλήσεις για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και την προσιτή τιμή. Βραχυπρόθεσμα, πρέπει να παρέχουμε καθοδήγηση στην Επιτροπή σχετικά με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα για την άμβλυνση των επιπτώσεων των υψηλών τιμών ενέργειας στους πολίτες και τις επιχειρήσεις μας – συνεχίζοντας παράλληλα να εφαρμόζουμε τη στρατηγική μας για τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα”, σημειώνει χαρακτηριστικά ο Α. Κόστα, αποφεύγοντας, πάντως, να κλίνει προς τη μία ή την άλλη πλευρά.
Το πρόβλημα είναι ότι η ατζέντα της Συνόδου είναι “φορτωμένη” και με άλλα κρίσιμα θέματα, όπως ο νέος Ευρωπαϊκός Προϋπολογισμός- για τον οποίο ήδη η Γερμανία έχει ζητήσει περικοπές- ο πόλεμος στην Ουκρανία και συμπεριφορά της Ρωσίας με υβριδικές επιθέσεις στην Ευρώπη, οι εξελίξεις στη Μ. Ανατολή, το μεταναστευτικό. Όπως παρατηρούν αρμόδιες πηγές, μια τέτοια ατζέντα οδηγεί συνήθως σε εκατέρωθεν συμβιβασμούς...