Ακίνητα του Δημοσίου μετατρέπονται σε φθηνή στέγη – Πώς θα λειτουργήσει η κοινωνική αντιπαροχή

Ένα ακόμη βήμα για την ενεργοποίηση του θεσμού της κοινωνικής αντιπαροχής και την ανάπτυξη νέων κοινωνικών κατοικιών πραγματοποιείται μέσω της έκδοσης Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ), η οποία καθορίζει αναλυτικά τους όρους, τις προϋποθέσεις, τις ρήτρες και το περιεχόμενο των σχετικών συμβάσεων.

Με τη συγκεκριμένη απόφαση διαμορφώνεται το θεσμικό πλαίσιο για την αξιοποίηση ακινήτων του Δημοσίου, τα οποία θα μπορούν είτε να χρησιμοποιηθούν για την ανέγερση νέων κατοικιών είτε να ανακαινιστούν και να επισκευαστούν ώστε να αποκτήσουν ξανά λειτουργική στεγαστική χρήση. Βασικός στόχος είναι να αξιοποιηθούν δημόσια ακίνητα που μέχρι σήμερα παρέμεναν ανεκμετάλλευτα, μέσα από διαδικασίες που θα διασφαλίζουν διαφάνεια, κοινωνικό προσανατολισμό και συγκεκριμένες ποιοτικές προδιαγραφές.

Την ΚΥΑ υπογράφουν από κοινού ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου και ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νικόλαος Ταγαράς.

Η κοινωνική αντιπαροχή εισάγεται ως ένα νέο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής. Μέσα από συνεργασία μεταξύ Δημοσίου και ιδιωτών αναδόχων, δημόσια ακίνητα θα αξιοποιούνται για την κατασκευή κατοικιών, με βασική προϋπόθεση ότι τουλάχιστον το 30% αυτών θα διατίθεται για κοινωνική κατοικία.

Η απόφαση προβλέπει δύο βασικούς τύπους συμβάσεων. Ο πρώτος αφορά την ανέγερση νέων κτιρίων αλλά και την ανακαίνιση ή επισκευή ήδη υπαρχόντων ακινήτων. Ο δεύτερος τύπος περιλαμβάνει όχι μόνο την κατασκευή, αλλά και τη διαχείριση μέρους ή ακόμη και του συνόλου των κατοικιών για λογαριασμό της αρμόδιας αναθέτουσας αρχής.

Στις περιπτώσεις όπου προβλέπεται διαχείριση των ακινήτων, ο ανάδοχος θα μπορεί να αναλαμβάνει τη λειτουργία, τη συντήρηση και την παρακολούθηση των κατοικιών για χρονικό διάστημα που μπορεί να φτάνει έως και τα 50 χρόνια μετά την ολοκλήρωση του έργου. Με το τέλος της σύμβασης, θα εφαρμόζεται διαδικασία λογοδοσίας και παράδοσης των ακινήτων στην αναθέτουσα αρχή.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις τεχνικές και ποιοτικές προδιαγραφές των κατοικιών. Οι συμβάσεις θα πρέπει να εξασφαλίζουν πλήρη προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία, να τηρούν περιβαλλοντικά κριτήρια και να παρέχουν επαρκή φυσικό φωτισμό και αερισμό. Παράλληλα, θα πρέπει να διαθέτουν ενεργειακή αυτονομία, συστήματα πυρασφάλειας και αυξημένη ανθεκτικότητα απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Τα κτίρια θα οφείλουν επίσης να καλύπτουν τουλάχιστον τις προδιαγραφές σχεδόν μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης.

Επιπλέον, η ΚΥΑ ρυθμίζει ζητήματα που αφορούν το οικονομικό αντάλλαγμα του αναδόχου, τη χρονική διάρκεια των συμβάσεων, την επίβλεψη των έργων, τη δημιουργία οριζόντιων ή κάθετων ιδιοκτησιών, τον κανονισμό συνιδιοκτησίας, τις μισθώσεις που θα συνάπτονται με δικαιούχους κοινωνικής κατοικίας, καθώς και τη διαδικασία είσπραξης ενοικίων και κοινοχρήστων.

Η παρακολούθηση της εξέλιξης των συμβάσεων θα πραγματοποιείται από τη Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, μέσω του Μητρώου Συμβάσεων Κοινωνικής Αντιπαροχής. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένας ολοκληρωμένος μηχανισμός ελέγχου που θα καλύπτει όλα τα στάδια, από την ανάθεση και την κατασκευή έως τη διαχείριση και τη λειτουργία των κατοικιών.

Η νέα υπουργική απόφαση συμπληρώνει την πρόσφατη διαδικασία επιλογής των πρώτων οκτώ ακινήτων της ΔΥΠΑ που πρόκειται να αξιοποιηθούν μέσω κοινωνικής αντιπαροχής. Πλέον, εκτός από την επιλογή των ακινήτων, έχουν καθοριστεί και οι βασικοί κανόνες που θα επιτρέψουν την υλοποίηση του προγράμματος.

Μέσα από την εφαρμογή του νέου πλαισίου, δημόσια ακίνητα που μέχρι σήμερα παρέμεναν ανενεργά θα μπορούν να μετατραπούν σε κατοικίες με έντονο κοινωνικό χαρακτήρα. Βασικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι να αυξηθεί η διαθέσιμη προσφορά κατοικίας και να στηριχθούν πολίτες που αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στην εύρεση προσιτής στέγης.