Ανάλυση: Πώς η Κίνα ποντάρει στη «φθηνή» AI για να κάνει τον κόσμο εξαρτημένο από την τεχνολογία της
Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) βρίσκεται σήμερα σε μια ιδιαίτερη, σχεδόν «κινεζική» φάση της εξέλιξής της. Οι πρόσφατες κινήσεις κινεζικών εργαστηρίων θέτουν πλέον υπό αμφισβήτηση την πρωτοκαθεδρία των αμερικανικών «frontier labs» όπως της Google και της OpenAI.
Την προηγούμενη εβδομάδα η ByteDance, η εταιρεία πίσω από το TikTok, παρουσίασε το Seedance 2.0, ένα εργαλείο παραγωγής βίντεο από κείμενο, το οποίο δημιουργεί υψηλής ποιότητας, σχεδόν κινηματογραφικά clips, χωρίς να ανησυχεί ιδιαίτερα για την παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων.
Λίγες ημέρες αργότερα, η Anthropic, η αμερικανική εταιρεία πίσω από το chatbot Claude, αποκάλυψε ότι τρία κινεζικά εργαστήρια δημιούργησαν χιλιάδες ψεύτικους λογαριασμούς για να συλλέξουν απαντήσεις του Claude μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται «distillation», η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εκπαίδευση και βελτίωση ανταγωνιστικών μοντέλων.
Οι εξελίξεις αυτές αναζωπυρώνουν τη συζήτηση για το αν η Κίνα μπορεί τελικά να αποκτήσει το προβάδισμα στον παγκόσμιο ανταγωνισμό της AI.
Φθηνά εργαλεία, μαζική διάδοση
Παρότι τα πιο προηγμένα μοντέλα εξακολουθούν να αναπτύσσονται κυρίως στις ΗΠΑ, η Κίνα επενδύει συστηματικά στη δημιουργία φθηνών και ευρέως προσβάσιμων εργαλείων, με στόχο να δημιουργήσει εξάρτηση από τις δικές της πλατφόρμες.
Όπως σημειώνει το Reuters, ο κλάδος «προετοιμάζεται» για μια καταιγίδα χαμηλού κόστους κινεζικών μοντέλων, τα οποία ρίχνουν διαρκώς τις τιμές χρήσης. Η στρατηγική είναι ξεκάθαρη: όταν το προϊόν είναι αρκετά φθηνό, μπορεί να γίνει τόσο διαδεδομένο ώστε να καθορίσει τα πρότυπα χρήσης.
Στα επίσημα έγγραφα πολιτικής, το Πεκίνο χαρακτηρίζει την AI «νέο μοχλό» για να καταστήσει τη χώρα υπερδύναμη τόσο στη βιομηχανία όσο και στον κυβερνοχώρο, αλλά και νέο μοχλό οικονομικής ανάπτυξης. Από το 2017, η Κίνα αναγνωρίζει ανοιχτά ότι η τεχνολογία βρίσκεται στον πυρήνα του διεθνούς ανταγωνισμού. Βάσει των στόχων της, μέχρι το 2030 η χώρα επιδιώκει να καταστεί το παγκόσμιο κέντρο καινοτομίας στην τεχνητή νοημοσύνη.
Ακόμη κι αν οι ΗΠΑ διατηρήσουν την πρωτιά στα κορυφαία benchmarks, τα κινεζικά προϊόντα μπορούν να αποκτήσουν τεράστια επιρροή εάν γίνουν τα πιο διαδεδομένα και τα πιο απαραίτητα.
Η Κίνα θέλει...το καλό της ανθρωπότητας
Η Κίνα, ωστόσο, δεν παρουσιάζει την τεχνολογία της ως εργαλείο που ωφελεί αποκλειστικά την ίδια. Αντίθετα, τη συνδέει με την πρόοδο της ανθρωπότητας συνολικά. Σε μια δήλωση του 2019, εθνική επιτροπή για τη διακυβέρνηση της AI υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη της τεχνολογίας πρέπει να ενισχύει «την κοινή ευημερία της ανθρωπότητας» και να υπηρετεί «την πρόοδο του ανθρώπινου πολιτισμού».
Με αυτό τον τρόπο, η κινεζική AI τοποθετείται ως κάτι που λειτουργεί προς όφελος όλων, καλλιεργώντας διεθνή αποδοχή. Αυτή είναι η ουσία της κινεζικής «ήπιας ισχύος». Παράλληλα, εργαλεία όπως το Seedance μπορεί να αποτελούν απειλή για τα παραδοσιακά επιχειρηματικά μοντέλα της Δύσης, αλλά μπορούν και να διαδοθούν ταχύτατα χάρη στο χαμηλό τους κόστος.
Σε πολλές αναδυόμενες αγορές, όπου υπάρχει ανάγκη για φθηνά τεχνολογικά εργαλεία, και ίσως αποστροφή για την αμερικανική κυριαρχία, η κινεζική λύση μπορεί να γίνει δελεαστική.
Η εξαγωγή του «κινεζικού μοντέλου»
Για χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστραλία ή ο Καναδάς, η άνοδος των κινεζικών εργαλείων AI δημιουργεί ένα στρατηγικό δίλημμα: πώς μπορείς να διαχειριστείς τις ανησυχίες ασφαλείας χωρίς να αποκλειστείς από μια τεχνολογία που ίσως γίνει παγκόσμιο standard;
Υπάρχει όμως και μια σκοτεινότερη πλευρά. Το Freedom House χαρακτηρίζει την Κίνα ως χώρα με τις «χειρότερες συνθήκες διαδικτυακής ελευθερίας» και σημειώνει ότι άλλες κυβερνήσεις αρχίζουν να υιοθετούν το «κινεζικό μοντέλο» ευρείας λογοκρισίας και αυτοματοποιημένης παρακολούθησης.
Το 2022, η κινεζική Αρχή Κυβερνοχώρου επέβαλε κανόνες για τους αλγορίθμους που διαμορφώνουν τις ροές ειδήσεων και τα σύντομα βίντεο. Οι πλατφόρμες υποχρεώνονται να «υπερασπίζονται τις κυρίαρχες αξίες» και να «διαδίδουν θετική ενέργεια», δείχνοντας πως η κυβέρνηση θεωρεί τον έλεγχο της πληροφορίας κρίσιμο κομμάτι της τεχνολογικής της πολιτικής.
Το δίλημμα των τρίτων χωρών
Δεν είναι κάθε κινεζικό εργαλείο προπαγανδιστικό. Η χώρα όμως αναπτύσσει κορυφαία AI μέσα σε ένα αυστηρά ελεγχόμενο περιβάλλον, όπου η διαχείριση της πληροφορίας αποτελεί σταθερή προτεραιότητα. Αυτό σημαίνει ότι, παρά τις δηλώσεις περί «προόδου του ανθρώπινου πολιτισμού», η διάδοση της κινεζικής AI μπορεί να κάνει τη λογοκρισία και την καθοδήγηση της κοινής γνώμης όχι απλώς εφικτή, αλλά και φθηνή.
Σε αυτό το πλαίσιο, το ζήτημα δεν περιορίζεται στο Seedance ή στα θέματα πνευματικών δικαιωμάτων. Ο πραγματικός στόχος της Κίνας είναι η δημιουργία τεχνολογικών προτύπων που θα ανταγωνίζονται, και θα υποσκελίζουν, αυτά των αμερικανικών κολοσσών.
Και τότε δημιουργείται το κρίσιμο ερώτημα για τις δημοκρατικές χώρες: μπορούν να υιοθετήσουν εργαλεία χαμηλού κόστους χωρίς να εξαρτηθούν από συστήματα που ενσωματώνουν ένα εντελώς διαφορετικό, αυταρχικό μοντέλο διακυβέρνησης;