ΤΝ και απάτες: Γιατί δεν πρέπει να μιλήσετε πρώτοι όταν σηκώσετε το τηλέφωνο

Οι απάτες με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης περνούν πλέον σε νέα φάση, καθώς οι επιτήδειοι δεν περιορίζονται σε πλαστά email, ψεύτικα μηνύματα ή παραπλανητικές ιστοσελίδες. Με τα εργαλεία AI μπορούν να αντιγράψουν φωνές, να δημιουργήσουν πειστικά σενάρια έκτακτης ανάγκης και να εξαπατήσουν ακόμη και συγγενείς ή φίλους του θύματος.

Το φαινόμενο έχει προκαλέσει ανησυχία σε ειδικούς και οικονομικούς συντάκτες που παρακολουθούν τις νέες μορφές ηλεκτρονικής απάτης. Χαρακτηριστική είναι η στάση της Ρέιτσελ Ρίκαρντ Στράους, οικονομικής συντάκτριας της Daily Mail, η οποία εξηγεί ότι όταν δέχεται κλήση από άγνωστο αριθμό, πλέον απαντά αλλά δεν μιλά πρώτη. Περιμένει να ακούσει ποιος βρίσκεται στην άλλη άκρη της γραμμής, καθώς ακόμη και λίγα δευτερόλεπτα ομιλίας μπορεί να αξιοποιηθούν από απατεώνες για την αντιγραφή μιας φωνής.

Η πρακτική αυτή μπορεί να φαίνεται υπερβολική ή ακόμη και αγενής, όμως αντανακλά τη νέα πραγματικότητα των ψηφιακών απειλών. Η κλωνοποίηση φωνής, γνωστή ως voice cloning, επιτρέπει σε κακόβουλους χρήστες να δημιουργούν ένα ψηφιακό αντίγραφο της φωνής κάποιου και να το χρησιμοποιούν σε τηλεφωνικές απάτες.

Πώς λειτουργεί η κλωνοποίηση φωνής

Οι απατεώνες μπορούν να ηχογραφήσουν ένα μικρό δείγμα φωνής και στη συνέχεια, με τη βοήθεια εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης, να δημιουργήσουν ηχητικό που μοιάζει πειστικά με το πραγματικό πρόσωπο. Έτσι, μπορούν να τηλεφωνήσουν σε συγγενείς ή φίλους, παριστάνοντας ότι το θύμα βρίσκεται σε κίνδυνο, ότι έχει εμπλακεί σε ατύχημα ή ότι χρειάζεται επειγόντως χρήματα.

Η μέθοδος γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνη επειδή βασίζεται στο στοιχείο του αιφνιδιασμού. Όταν κάποιος ακούει μια φωνή που μοιάζει με του παιδιού του, του γονιού του ή ενός στενού φίλου, είναι πολύ πιθανό να αντιδράσει συναισθηματικά και βιαστικά, χωρίς να ελέγξει πρώτα αν το περιστατικό είναι αληθινό.

Παράλληλα, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι απάτες με AI αναμένεται να γίνουν τα επόμενα χρόνια πιο γρήγορες, πιο φθηνές, πιο μαζικές και πιο δύσκολες στον εντοπισμό. Ήδη στη Βρετανία καταγράφηκαν το προηγούμενο έτος πάνω από τέσσερα εκατομμύρια περιστατικά οικονομικής απάτης, με απώλειες που έφτασαν τα 1,3 δισ. λίρες.

Η διαφορά σε σχέση με το παρελθόν είναι ότι τα σημάδια που άλλοτε πρόδιδαν μια απάτη, όπως τα ορθογραφικά λάθη, η κακή σύνταξη ή η πρόχειρη εμφάνιση ενός email, δεν είναι πλέον δεδομένα. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει μηνύματα, ιστοσελίδες και αναρτήσεις που δείχνουν απολύτως πειστικά.

Η «μυστική λέξη» και οι κινήσεις προστασίας

Μία από τις πρακτικές άμυνας που προτείνονται είναι η χρήση μιας μυστικής λέξης ή φράσης ανάμεσα σε μέλη της οικογένειας και στενούς φίλους. Σε περίπτωση ύποπτης κλήσης, το πρόσωπο που ζητά χρήματα ή βοήθεια θα πρέπει να μπορεί να απαντήσει σε αυτή τη λέξη-κλειδί, ώστε να επιβεβαιωθεί η ταυτότητά του.

Οι ειδικοί συνιστούν επίσης να μην υπάρχει βιασύνη σε καμία οικονομική συναλλαγή που ζητείται τηλεφωνικά ή μέσω μηνύματος. Αν κάποιος υποστηρίζει ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη, ζητά να μη μιλήσετε σε κανέναν άλλον ή προτείνει ασυνήθιστο τρόπο πληρωμής, τότε πρόκειται για ισχυρές ενδείξεις απάτης.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, το ασφαλέστερο βήμα είναι η απευθείας επικοινωνία με το πρόσωπο που υποτίθεται ότι βρίσκεται σε ανάγκη, μέσω γνωστού αριθμού τηλεφώνου. Αν η κλήση φαίνεται να προέρχεται από τράπεζα, εταιρεία ή δημόσιο φορέα, οι πολίτες θα πρέπει να κλείνουν τη γραμμή και να επικοινωνούν οι ίδιοι με τα επίσημα κανάλια εξυπηρέτησης.

Οι παλιές τακτικές, όπως το να κρατά κάποιος έναν απατεώνα στη γραμμή για να του «τρώει χρόνο», θεωρούνται πλέον αναποτελεσματικές. Με τη βοήθεια της AI, οι επιτήδειοι μπορούν να πραγματοποιούν ταυτόχρονα μεγάλο αριθμό κλήσεων, ενώ κάθε επιπλέον δευτερόλεπτο συνομιλίας μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καταγραφής και κατάχρησης της φωνής.

Η βασική οδηγία των ειδικών είναι απλή: σε άγνωστες ή ύποπτες κλήσεις, δεν δίνουμε προσωπικές πληροφορίες, δεν μεταφέρουμε χρήματα και δεν ενεργούμε υπό πίεση. Η επιβεβαίωση από δεύτερη, αξιόπιστη πηγή μπορεί να αποδειχθεί η πιο αποτελεσματική άμυνα απέναντι στις νέες απάτες με Τεχνητή Νοημοσύνη.