Τι μέτρα έχουν πάρει οι χώρες για την ενεργειακή κρίση- Στα... αζήτητα οι συστάσεις της Κομισιόν

Ήδη έχουν συμπληρωθεί δύο μήνες από την έναρξη του πολέμου στον Περσικό, φως στον ορατό ορίζοντα δεν φαίνεται, οι τιμές των καυσίμων παραμένουν ψηλά, οι αβεβαιότητες για την ένταση και τη διάρκεια της κρίσης επιτείνονται και οι κυβερνήσεις καλούνται να διαχειριστούν την κατάσταση με μάλλον περιορισμένα «εργαλεία».

Όπως επιβεβαιώθηκε και στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής, η κεντρική γραμμή είναι ότι δεν πρέπει να ενεργοποιηθεί η ρήτρα διαφυγής από τους δημοσιονομικούς κανόνες, όπως συνέβη στην κρίση του 2023/2024, καθώς σχεδόν η μισή Ευρωζώνη είναι βυθισμένη στα ελλείμματα. Από την άλλη, οι συστάσεις της Κομισιόν για μέτρα εξοικονόμησης και απολύτως στοχευμένες παρεμβάσεις υπέρ των ευάλωτων, δεν φαίνεται να πείθουν, όπως προκύπτει από σχετική ανάλυση του ινστιτούτου Bruegel.

Τι κάνουν και τι δεν κάνουν οι κυβερνήσεις

Συνολικά, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν μέχρι στιγμής δεσμεύσει σχεδόν 10,46 δισεκατομμύρια ευρώ σε δημοσιονομικά μέτρα για να μετριάσουν τις επιπτώσεις του πολέμου ΗΠΑ-Ιράν στους λογαριασμούς ενέργειας. Σε απόλυτους αριθμούς, η Ισπανία και η Γερμανία έχουν δεσμευτεί με μεγάλη διαφορά τις περισσότερες, με την Ισπανία από μόνη της να αντιπροσωπεύει σχεδόν το ήμισυ του συνόλου.

Σε σχετικούς όρους (ως ποσοστό του ΑΕΠ), η Ισπανία, η Βουλγαρία, η Ελλάδα και η Ιρλανδία είναι οι πρωτοπόροι. Ειδικά όσον αφορά στην Ελλάδα, η ανάλυση δεν έχει συμπεριλάβει τα τελευταία μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση, συνολικού ύψους 500 εκ ευρώ.

Ποιο είναι το πρόβλημα; Μέχρι στιγμής, σχεδόν το 80% του συνολικού ποσού (8,3 δισ. ευρώ) αποτελείται από μη στοχευμένα μέτρα, όπως ο γενικός ειδικός φόρος κατανάλωσης ενέργειας ή οι μειώσεις του ΦΠΑ, τα οποία δεν έχουν σαφή ομάδα-στόχο ή προϋποθέσεις. Στην πραγματικότητα, τα μεγαλύτερα ποσά δαπανώνται για τη μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης ή του ΦΠΑ. Αρκετές χώρες έχουν επίσης θεσπίσει τομεακά μέτρα (π.χ. εκπτώσεις καυσίμων), ενώ μόνο τέσσερις έχουν θεσπίσει μέτρα που απευθύνονται ειδικά στα νοικοκυριά, όπως συστήνει η Κομισιόν.

Μέτρα ανά χώρα

Βέλγιο (80 εκατ. ευρώ)

• Πακέτο στήριξης μεταφορών (60 εκατ. ευρώ)
• Πακέτο υποστήριξης για επαγγελματικά ταξίδια με ιδιωτικό αυτοκίνητο (5 εκατ. ευρώ)
• Υποστήριξη θέρμανσης κατοικιών που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα (15 εκατ. ευρώ)
• Διάρκεια: Μάιος 2026 – Ιούλιος 2026

Βουλγαρία (225 εκατ. ευρώ)

• Πακέτο στήριξης μεταφορών (100 εκατ. ευρώ)
• Πρόγραμμα ηλεκτρικής ενέργειας για τη βιομηχανία (125 εκατ. ευρώ)
• Διάρκεια: Ιούλιος 2025 – Ιούνιος 2026 (αναδρομική ισχύς)

Γαλλία (70 εκατ. ευρώ)

• Επιδοτήσεις εμπορικών καυσίμων (70 εκατ. ευρώ)
• Διάρκεια: Απρίλιος 2026

Γερμανία (1.620 εκατ. ευρώ)

• Μείωση του ενεργειακού φόρου (€1.455 εκατ.) με αποτέλεσμα τη μείωση του ΦΠΑ (€165)
• Διάρκεια: Μάιος 2026 – Ιούλιος 2026

Ιρλανδία (725 εκατ. ευρώ)

• Μειώσεις ειδικού φόρου κατανάλωσης – Φάση 1 (250 εκατ. ευρώ)
• Μειώσεις ειδικού φόρου κατανάλωσης – Φάση 2 (505 εκατ. ευρώ)
• Διάρκεια: Απρίλιος 2026 – Ιούλιος 2026

Ιταλία (517 εκατ. ευρώ)

• Μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα κίνησης (417 εκατ. ευρώ)
• Έκτακτη φορολογική έκπτωση για οδικές μεταφορές (100 εκατ. ευρώ)
• Διάρκεια: Μάρτιος 2026 – Απρίλιος 2026

Ολλανδία (967 εκατ. ευρώ)

• Πακέτο στήριξης του ταμείου έκτακτης ανάγκης για την ενέργεια (195 εκατ. ευρώ)
• Πακέτο στήριξης του Εθνικού Ταμείου Θέρμανσης (180 εκατ. ευρώ)
• Πακέτο υποστήριξης Energy Fixers (80 εκατ. ευρώ)
• Πακέτο στήριξης για κακώς μονωμένα σπίτια (15 εκατ. ευρώ)
• Πακέτο στήριξης καυσίμων για τον αλιευτικό τομέα (25 εκατ. ευρώ)
• Πακέτο στήριξης γεωργίας και κηπουρικής (25 εκατ. ευρώ)
• Πακέτο υποστήριξης VVE (25 εκατ. ευρώ)
• Πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων (340 εκατ. ευρώ)
• Υπόλοιπο ποσό (82 εκατ. ευρώ)
• Διάρκεια: Διαφέρει ανάλογα με το μέτρο

Πολωνία (396 εκατ. ευρώ)

• Πακέτο τιμής καυσίμου (396 εκατ. ευρώ)
• Διάρκεια: Απρίλιος 2026

Ισπανία (5.000 εκατ. ευρώ)

• Πακέτο που στοχεύει σε μειώσεις ΦΠΑ στα καύσιμα, την ηλεκτρική ενέργεια, το φυσικό αέριο και σε άμεσες ενισχύσεις για τις μεταφορές, τους αγρότες και τη βιομηχανία
• Διάρκεια: Μάρτιος 2026 – Ιούνιος 2026

Σουηδία (466 εκατ. ευρώ)

• Μείωση του φόρου καυσίμων οχημάτων (~151 εκατ. €)
• Διάρκεια: Μάιος 2026 – Σεπτέμβριος 2026
• Αντιστάθμιση τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου (~315 εκατ. ευρώ)
• Διάρκεια: Ιανουάριος 2026 – Φεβρουάριος 2026

Ηνωμένο Βασίλειο (~61 εκατ. ευρώ)

• Υποστήριξη θέρμανσης κατοικιών που χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης (~61 εκατομμύρια ευρώ)
• Διάρκεια: Απρίλιος 2026 - ασαφής