Η Κίνα πούλησε 11 εκατ. ηλεκτρικά οχήματα σε έναν χρόνο, και αφήνει ολοένα λιγότερο χώρο για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει καταστήσει σαφή την πρόθεσή του οι ΗΠΑ να αναλάβουν τον έλεγχο των εξαγωγών πετρελαίου της Βενεζουέλας. Αυτό προκύπτει τόσο από τη στρατιωτική επιχείρηση στη χώρα όσο και από την πίεση της Ουάσιγκτον να διαχειριστεί τις ροές του βενεζουελάνικου αργού, όπως μετέδωσε το CNN.
Ωστόσο, πίσω από τους τίτλους υπάρχει ένα θεμελιώδες ερώτημα: ποιος θα χρειάζεται πραγματικά αυτό το πετρέλαιο τα επόμενα χρόνια; Για μεγάλο διάστημα, η Κίνα υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους πελάτες της Βενεζουέλας. Σήμερα, η ζήτηση της αρχίζει να μειώνεται, όχι λόγω κυρώσεων, αλλά επειδή το κινεζικό ενεργειακό σύστημα αλλάζει με πρωτοφανή ταχύτητα.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, περίπου 400.000–500.000 βαρέλια βενεζουελάνικου αργού την ημέρα κατευθύνονται στην Κίνα. Ωστόσο, αυτό αποτελεί μόλις ένα περιορισμένο τμήμα των συνολικών κινεζικών εισαγωγών. Αναλυτές της Rystad Energy σημειώνουν ότι οποιαδήποτε διαταραχή λόγω αμερικανικών ενεργειών θα οδηγούσε απλώς τα κινεζικά διυλιστήρια σε άλλα φθηνά βαρέλια, κυρίως από το Ιράν ή τη Ρωσία.
Με άλλα λόγια, η Βενεζουέλα εξαρτάται πολύ περισσότερο από την κινεζική αγορά απ’ ό,τι η Κίνα από το βενεζουελάνικο πετρέλαιο. Μια ανισορροπία που επηρεάζει τόσο τη γεωπολιτική όσο και το κλίμα.
Η μεγάλη μεταμόρφωση στους δρόμους της Κίνας
Το πραγματικό σημείο καμπής δεν βρίσκεται στα πεδία εξόρυξης αλλά στις κινεζικές μετακινήσεις. Σύμφωνα με στοιχεία που χρησιμοποίησε το CNN από τη βρετανική Rho Motion, το 2025 πωλήθηκαν παγκοσμίως 18,5 εκατ. ηλεκτρικά οχήματα εκ των οποίων πάνω από 11 εκατ. στην Κίνα.
Περισσότερο από το μισό των νέων ηλεκτρικών αυτοκινήτων παγκοσμίως φορτίζει πλέον… σε κινεζικές πρίζες. Μέχρι το 2024, οι πωλήσεις EV στην Κίνα αυξάνονταν κατά περίπου 40% ετησίως, την ώρα που πολλές δυτικές αγορές εμφάνιζαν σημάδια κόπωσης.
Ο Κινέζος ειδικός για το κλίμα, Li Shuo, χαρακτηρίζει αυτή τη στροφή «καθοριστική» και μη αναστρέψιμη. Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινότητας, όχι μια πολυτέλεια για λίγους. Κάθε νέο ηλεκτρικό όχημα μειώνει σταδιακά τη ζήτηση για πετρέλαιο και, μακροπρόθεσμα, τις εκπομπές άνθρακα. Πλέον, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η κατανάλωση πετρελαίου στις μεταφορές της Κίνας έχει ήδη φτάσει στο ανώτατο σημείο της.
Η δύσκολη εξίσωση για τη Βενεζουέλα
Για το Καράκας, οι εξελίξεις είναι ανησυχητικές. Η Rystad υπολογίζει ότι 400.000–500.000 βαρέλια ημερησίως κατευθύνονται προς την Κίνα, αλλά μια αμερικανική παρέμβαση θα μπορούσε να μειώσει αυτές τις ποσότητες, με τα κινεζικά διυλιστήρια να στρέφονται σε άλλους προμηθευτές.
Παράλληλα, οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις δείχνουν ότι η συνολική ζήτηση πετρελαίου της Κίνας θα σταθεροποιηθεί και στη συνέχεια θα αρχίσει να υποχωρεί, καθώς ηλεκτρικά οχήματα, σιδηρόδρομοι και αντλίες θερμότητας επεκτείνονται με ταχείς ρυθμούς.
Έτσι, ενώ η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει το βενεζουελάνικο βαρέλι ως στρατηγικό asset, ο μεγαλύτερος αγοραστής του σχεδιάζει ήδη ένα μέλλον όπου θα το χρειάζεται λιγότερο.
Από «πετροκράτος» σε «ηλεκτροκράτος»
Η Κίνα δεν αλλάζει μόνο κινητήρες. Χτίζει ένα τεράστιο καθαρό ενεργειακό σύστημα για να στηρίξει τη νέα οικονομία της. Σύμφωνα με το Global Energy Monitor, στη χώρα βρίσκονται υπό ανάπτυξη περί τα 510 GW νέων έργων ηλιακής και αιολικής ενέργειας, πέραν των 1.400 GW που είναι ήδη σε λειτουργία δηλαδή περίπου το 75% της παγκόσμιας υπό κατασκευή ισχύος.
Το Πεκίνο στοχεύει να αυξήσει τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ σε αιολικά και φωτοβολταϊκά στα 3.600 GW την επόμενη δεκαετία, περίπου εξαπλασιάζοντας τα επίπεδα του 2020. Παράλληλα, επενδύει στην πυρηνική ενέργεια και στη μεγάλη «υπόσχεση» της σύντηξης.
Ορισμένοι αναλυτές μιλούν ήδη για μια Κίνα που μετατρέπεται από «πετροκράτος» σε «ηλεκτροκράτος», χρησιμοποιώντας φθηνή και καθαρή ηλεκτρική ενέργεια για να ενισχύσει την ανάπτυξη και να μειώσει την ενεργειακή εξάρτηση.
Δύο διαφορετικά ενεργειακά μέλλοντα
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η στρατηγική των ΗΠΑ μοιάζει εντελώς διαφορετική. Η προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ ενισχύει την εξάρτηση από το βαρύ πετρέλαιο, τη στιγμή που η παγκόσμια ζήτηση για αυτό φαίνεται να σταθεροποιείται. Κλιματικά, αυτό σημαίνει περισσότερες εκπομπές, την ώρα που ο πλανήτης παλεύει με κύματα καύσωνα, πλημμύρες και ακραία καιρικά φαινόμενα.
Ο Li Shuo υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ υιοθετούν «λογική πετροκράτους», η οποία τις απομακρύνει από την ενεργειακή μετάβαση και τις αφήνει εκτεθειμένες σε ένα μέλλον υψηλού κλιματικού κινδύνου.
Η Κίνα, φυσικά, δεν λύνει από μόνη της την κλιματική κρίση. Η κατανάλωση άνθρακα παραμένει μεγάλη, όπως και οι βιομηχανικές της εκπομπές. Ωστόσο, η κατεύθυνση είναι ξεκάθαρη: η ζήτηση για πετρέλαιο στις μεταφορές φθάνει στην κορύφωσή της και το ηλεκτρικό σύστημα καθαρίζει χρόνο με τον χρόνο.
Σε αυτό το σκηνικό, το πετρέλαιο της Βενεζουέλας έχει ολοένα μικρότερη θέση. Για έναν κόσμο που πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε νέους αγωγούς και περισσότερους φορτιστές, η κινεζική πραγματικότητα λειτουργεί ως καμπανάκι. Και υπενθυμίζει ότι το κέντρο βάρους της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς μετατοπίζεται ανατολικά.