Γιατί κοιμόμαστε όλο και χειρότερα; Οι παράγοντες που «τρώνε» τον ύπνο μας
Όλοι προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε όσο το δυνατόν γίνεται περισσότερο χρόνο για να κοιμηθούμε παραπάνω. Τι γίνεται όμως όταν οι συνθήκες διαβίωσης και η ρουτίνα μας δεν μας επιτρέπουν να κάνουμε ποιοτικό ύπνο;
Παράγοντες όπως η κλιματική αλλαγή, η άνιση πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και μια κουλτούρα εργασίας που απαιτεί διαρκή διαθεσιμότητα υπονομεύουν τον ύπνο σε όλη την Ευρώπη, παρότι ο ύπνος είναι ζωτικής σημασίας για την καλή υγεία. Επίσης οι αυξανόμενες θερμοκρασίες και η έκθεση στη ψηφιακή τεχνολογία σχεδόν όλο το εικοσιτετράωρο διαταράσσουν ολοένα και περισσότερο τον ύπνο.
«Βλέπουμε μια τέλεια καταιγίδα προκλήσεων για την υγεία του ύπνου σε όλη την Ευρώπη», δήλωσε η Φραν Πίλκινγκτον-Τσέινι, λέκτορας Ψυχολογίας και Ύπνου στο Πανεπιστήμιο Nottingham Trent (NTU).
Σύμφωνα με το σχετικό άρθρο στο Euronews, οι πολίτες δεν μπορούν να δώσουν άμεση λύση στο πρόβλημα μόνοι τους, εφόσον η ποιότητα του ύπνου τους επηρεάζεται και από παράγοντες, για τους οποίους δεν έχουν πλήρη έλεγχο.
Για το λόγο αυτό, οι ερευνητές που δημοσίευσαν σχετική μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Sleep Research καλούν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αντιμετωπίσουν τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που καθορίζουν αν οι άνθρωποι μπορούν να κοιμούνται επαρκώς και να ξεκουράζονται πραγματικά.
Ποιες προκλήσεις επηρεάζουν τον ύπνο
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι προκλήσεις αυτές είναι:
- η κλιματική αλλαγή και το αστικό περιβάλλον,
- η άνιση πρόσβαση στην ιατρική του ύπνου,
- η ραγδαία εξάπλωση των ψηφιακών τεχνολογιών υγείας,
- η παραπληροφόρηση στο διαδίκτυο,
- και μια κουλτούρα διαρκούς σύνδεσης που αφήνει λιγότερο χρόνο για ξεκούραση.
Ζέστη και ανισότητες
Η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από κάθε άλλη ήπειρο, με αποτέλεσμα οι θερμές νύχτες να καθυστερούν τον ύπνο και να προκαλούν αφυπνίσεις. Περισσότερο πλήττονται όσοι ζουν σε κακώς μονωμένα ή συνωστισμένα σπίτια, όσοι δεν έχουν οικονομική δυνατότητα για ψύξη, καθώς και οι πρόσφυγες και οι εκτοπισμένοι που εκτίθενται σε υπερβολική ζέστη, θόρυβο και τεχνητό φως, χωρίς προσωπικό χώρο.
Δυο οι όψεις του νομίσματος για τη τεχνολογία
Ενώ μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε εφαρμογές που παρακολουθούν τον ύπνο μας, με την καταγραφή των ωρών που κοιμόμαστε ή με ειδοποιήσεις που μας υπενθυμίζουν ότι ήρθε η ώρα να κοιμηθούμε, αυτό δεν σημαίνει ότι οι εφαρμογές αυτές είναι σε θέση να εντοπίσουν και να διαγνώσουν διαταραχές ύπνου.
Η τάση καταγραφής του ύπνου, ενόψει της ανάγκης που έχουμε για να βελτιώσουμε τον ύπνο μας, έχει δημιουργήσει τον όρο «ορθοϋπνία» (orthosomnia) που περιγράφει την υπερβολική ενασχόληση με την επίτευξη υποτιθέμενα τέλειων μετρήσεων ύπνου.
Αυτή η τάση εντοπίζεται και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κυρίως με τον ευρύτερο όρο «sleepmaxxing» (η προσπάθεια «μεγιστοποίησης» του ύπνου), με τους influencers να ενθαρρύνουν άκαμπτες ρουτίνες, αναπόδεικτες «θεραπείες» και υπερβολική αυτοπαρακολούθηση, δημιουργώντας μια φούσκα παραπληροφόρησης σχετικά με το θέμα αυτό, η οποία εξυπηρετεί αρκετά συχνά σκοπούς εμπορικής προώθησης.
Γιατί η εργασία βρίσκεται στο επίκεντρο για τους ερευνητές
Η οικονομία του εικοσιτετραώρου στην Ευρώπη επιφέρει σημαντικές επιπτώσεις στον ύπνο.
Οι εργαζόμενοι σε βάρδιες, το υγειονομικό προσωπικό, οι εργαζόμενοι στις μεταφορές και όσοι έχουν επισφαλή απασχόληση μπορεί να έχουν περιορισμένο έλεγχο στο ωράριό τους.
Παράλληλα το 21% των Ευρωπαίων εργαζομένων δουλεύει σε βάρδιες, και η τηλεργασία και τα μηνύματα εκτός ωραρίου θολώνουν τα όρια ανάμεσα στη δουλειά και την προσωπική ζωή.
Τι προτείνουν οι ερευνητές
Οι ερευνητές τάσσονται υπέρ:
- ισχυρότερης προστασίας των εργαζομένων,
- πιο προβλέψιμων ωραρίων,
- καλύτερων συστημάτων διαχείρισης της κόπωσης,
- και εργασιακών πρακτικών που διασφαλίζουν τον χρόνο ξεκούρασης.