Ολοταχώς για το «μαύρο» σενάριο του πολέμου- Μέση τιμή πετρελαίου ως 50 δολάρια πάνω από το βασικό σενάριο και εκτόξευση των λιπασμάτων

Όσο ΗΠΑ και Ιράν δεν βρίσκουν πεδίο συνεννόησης και η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν βρίσκει σημεία εκτόνωσης, τόσο διολισθαίνουμε προς το «μαύρο» σενάριο για τις επιπτώσεις του πολέμου στην παγκόσμια οικονομία.

Το ορόσημο του Μαΐου, ως κατάληξη της σύγκρουσης και ανοίγματος του Ορμούζ, δεν μοιάζει, πλέον, εφικτό και οι κυβερνήσεις λίαν συντόμως θα υποχρεωθούν να αναθεωρήσουν τα μακροοικονομικά τους σενάρια. Με δεδομένο ότι κάθε αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 10 δολάρια αφαιρεί 0,2% του ΑΕΠ, είναι προφανές ότι αν δεν αποφύγουμε το “μαύρο” σενάριο, που προβλέπει μέση τιμή πετρελαίου ως 50 δολάρια πάνω, το σοκ για την ανάπτυξη- πέρα από τον πληθωρισμό- θα είναι ισχυρό.

Τα ερωτήματα που «καίνε»

Σε μια ακόμα ανάλυση της κατάστασης, η Παγκόσμια Τράπεζα θέτει 5 “καυτά” ερωτήματα και οι απαντήσεις δεν είναι ιδιαιτέρως ενθαρρυντικές.

1.Πόσο μεγάλο είναι το σοκ στις τιμές των εμπορευμάτων από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή;

Ο πόλεμος έχει προκαλέσει πρωτοφανείς διαταραχές στον εφοδιασμό με βασικά προϊόντα. Πριν από τη σύγκρουση, τα πλοία που διέσχιζαν το Στενό του Ορμούζ αντιπροσώπευαν σχεδόν το 35% του παγκόσμιου εμπορίου αργού πετρελαίου μέσω θαλάσσης, το 20% του εμπορίου προϊόντων διύλισης πετρελαίου και περίπου το 20% του εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η διακοπή της ναυτιλίας προκάλεσε το μεγαλύτερο σοκ ενεργειακού εφοδιασμού που έχει καταγραφεί ποτέ, με απώλεια 10 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως σε εφοδιασμό πετρελαίου τον Μάρτιο. Η περιοχή του Κόλπου αποτελεί επίσης σημαντική πηγή λιπασμάτων, αλουμινίου και πολλών βιομηχανικών εισροών.

2.Ποιες είναι οι προοπτικές για τις τιμές της ενέργειας;

Από τον Μάρτιο, οι τιμές βασικών εμπορευμάτων έχουν αυξηθεί κατακόρυφα. Η τιμή του πετρελαίου Brent αυξήθηκε από 72 δολάρια ανά βαρέλι ($/bbl) στα τέλη Φεβρουαρίου σε 118 δολάρια/bbl στα τέλη Μαρτίου, η μεγαλύτερη μηνιαία αύξηση που έχει καταγραφεί ποτέ. Οι τιμές του πετρελαίου έκτοτε παρέμειναν ασταθείς, ξεπερνώντας τα 126 δολάρια/bbl ενδοημερησίως στα τέλη Απριλίου.

Οι μέσες ετήσιες τιμές ενέργειας προβλέπεται να αυξηθούν κατά 24% φέτος συνολικά, με το πετρέλαιο Brent να διαμορφώνεται κατά μέσο όρο στα 86 δολάρια/βαρέλι, από 69 δολάρια/βαρέλι το 2025. Αυτή η πρόβλεψη υποθέτει ότι οι πιο έντονες διαταραχές θα τερματιστούν τον Μάιο, ότι οι εξαγωγές μέσω του Στενού του Ορμούζ θα επιστρέψουν σε σχεδόν προπολεμικά επίπεδα μέχρι τον Οκτώβριο και ότι η ζημιά στην παραγωγική ικανότητα ενέργειας θα παραμείνει περιορισμένη.

Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη προβλέπεται να αυξηθούν κατά 25%, με τις τιμές του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και του άνθρακα στην Ασία να αυξάνονται επίσης απότομα. Σε σχέση με τις προσδοκίες του Ιανουαρίου, οι προβλέψεις αντιπροσωπεύουν ένα σοκ σχεδόν 40% στις τιμές της ενέργειας φέτος.

3.Τι θα μπορούσε να συμβεί στις τιμές της ενέργειας εάν οι διαταραχές συνεχιστούν; Το «μαύρο» σενάριο

Οι διαταραχές στην παραγωγή ενέργειας και το εμπόριο θα μπορούσαν να αποδειχθούν πιο εκτεταμένες και επίμονες από ό,τι είχε προβλεφθεί στο βασικό σενάριο. Μια ανανεωμένη σύγκρουση θα μπορούσε να καθυστερήσει ένα βιώσιμο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ πέρα από τα μέσα του 2026. Οι περιορισμοί στη ναυτιλία θα μπορούσαν στη συνέχεια να επιβραδύνουν την επανέναρξη των εξαγωγών μέχρι τα τέλη του 2026 ή τις αρχές του 2027. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι τιμές του πετρελαίου Brent θα μπορούσαν να κυμανθούν κατά μέσο όρο στα 95 έως 115 δολάρια/βαρέλι το 2026.

Τα αποθέματα εφοδιασμού με πετρέλαιο και οι εναλλακτικές λύσεις θα είναι κρίσιμα για τη σταθεροποίηση των αγορών. Οι απελευθερώσεις στρατηγικών αποθεμάτων, το πετρέλαιο υπό καθεστώς κυρώσεων σε διαμετακόμιση, οι εναλλακτικές οδοί εξαγωγής από τον Κόλπο και τα βιοκαύσιμα θα μπορούσαν εν μέρει να αντισταθμίσουν ένα κλείσιμο για αρκετούς μήνες. Οι υπολειμματικές ροές μέσω του Πορθμού θα μείωναν επίσης το κενό εφοδιασμού, αλλά οι συνεχιζόμενες διαταραχές θα διαβρώσουν τα αποθέματα ραγδαία, όπως παρατηρήθηκε τις τελευταίες εβδομάδες. Οι περιορισμοί στην εναλλακτική υποκατάσταση αγωγών στη Μέση Ανατολή αποτελούν σημαντικό κίνδυνο.

4.Πώς θα επηρεάσουν άλλα εμπορεύματα οι διαταραχές που σχετίζονται με τον πόλεμο;

Η Μέση Ανατολή είναι ένας σημαντικός εξαγωγέας λιπασμάτων, πράγμα που σημαίνει ότι οι διαταραχές στο εμπόριο συμπιέζουν τις προμήθειες λιπασμάτων. Οι μειώσεις στην προσφορά LNG και πρώτων υλών λιπασμάτων που σχετίζονται με τον πόλεμο αυξάνουν επίσης το κόστος παραγωγής λιπασμάτων. Οι μέσες τιμές των λιπασμάτων προβλέπεται να αυξηθούν κατά περισσότερο από 30% το 2026, λόγω της αύξησης των τιμών της ουρίας κατά 60%.

Ακόμα κι έτσι, οι τιμές των τροφίμων αναμένεται να αυξηθούν μόνο κατά 2% φέτος, αντανακλώντας την άφθονη παγκόσμια παραγωγή σιτηρών. Οι αυξανόμενες τιμές των λιπασμάτων θα επιδεινώσουν επομένως την προσιτότητα των λιπασμάτων για τους αγρότες, όπως συνέβη το 2022. Η πρόβλεψη για τις τιμές των τροφίμων εξαρτάται από την ταχεία άμβλυνση των διαταραχών που σχετίζονται με τις συγκρούσεις. Εάν οι μεγαλύτερες διαταραχές αυξήσουν ακόμη περισσότερο το κόστος των λιπασμάτων και άλλων εισροών, οι αλυσιδωτές επιπτώσεις στις τιμές των τροφίμων θα μπορούσαν να ωθήσουν δεκάδες εκατομμύρια περισσότερους ανθρώπους σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια παγκοσμίως.

Οι τιμές των βασικών μετάλλων αναμένεται επίσης να αυξηθούν απότομα φέτος, κατά 19%, καθώς η ζήτηση από αναδυόμενους τομείς προστίθεται στις παραδοσιακές χρήσεις. Επιπλέον, ο πόλεμος αυξάνει το κόστος των εισροών για την εξόρυξη και την επεξεργασία μετάλλων παγκοσμίως. Οι τιμές των πολύτιμων μετάλλων συνεχίζουν να σημειώνουν ρεκόρ, με τις μέσες τιμές να προβλέπεται να αυξηθούν κατά 42% το 2026, ενισχυμένες από τη γεωπολιτική αβεβαιότητα. Οι τιμές του χρυσού και του αργύρου προβλέπεται να είναι σχεδόν τέσσερις φορές υψηλότερες από τους μέσους όρους του 2015-19.

5.Τι θα σημαίνουν οι υψηλότερες τιμές των βασικών προϊόντων για τον πληθωρισμό και την οικονομική ανάπτυξη;

Ο πόλεμος αποδυναμώνει τις προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης σε όλο τον κόσμο. Οι αναδυόμενες αγορές και οι αναπτυσσόμενες οικονομίες (EMDE) προβλέπεται να αναπτυχθούν κατά 3,6% το 2026 - υποβάθμιση 0,4 ποσοστιαίων μονάδων από τον Ιανουάριο. Οι εξαγωγείς εμπορευμάτων των EMDE αναμένεται να αναπτυχθούν μόλις κατά 2,4%, μια αναθεώρηση προς τα κάτω 0,9 ποσοστιαίας μονάδας, η οποία αντανακλά κυρίως τις οπισθοδρομήσεις στις οικονομίες που επηρεάζονται άμεσα από τις εχθροπραξίες. Η ανάπτυξη των εισαγωγέων εμπορευμάτων των EMDE έχει αναθεωρηθεί προς τα κάτω κατά 0,2 ποσοστιαία μονάδα, στο 4,2%, με υποβαθμίσεις στο 70% αυτών των οικονομιών.

Εν μέσω ενός μεγάλου σοκ στις τιμές της ενέργειας, ο υψηλότερος πληθωρισμός συνοδεύει την ασθενέστερη ανάπτυξη. Ο πληθωρισμός τιμών καταναλωτή στις αναδυόμενες και αναδυόμενες αγορές, που είχε προβλεφθεί προηγουμένως στο 4,1% το 2026, προβλέπεται τώρα να αυξηθεί στο 5,1% στο βασικό σενάριο. Εάν οι πιο εκτεταμένες διαταραχές ωθήσουν τις μέσες τιμές του πετρελαίου Brent στα 115 δολάρια/βαρέλι φέτος, ο πληθωρισμός στις αναδυόμενες και αναδυόμενες αγορές θα μπορούσε να φτάσει το 5,8% - το υψηλότερο ποσοστό από το 2013, εκτός από το 2022.