Κεραμέως: Τι αλλάζει με το νομοσχέδιο για την ίση αμοιβή ανδρών και γυναικών

Σημαντικές αλλαγές στο πεδίο των εργασιακών σχέσεων φέρνει το νέο νομοσχέδιο για την ίση αμοιβή ανδρών και γυναικών, το οποίο παρουσίασε η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως.

Η νομοθετική πρωτοβουλία έχει ως κεντρικό στόχο την αντιμετώπιση του μισθολογικού χάσματος με βάση το φύλο και την κατοχύρωση της αρχής «ίση αμοιβή για ίση εργασία». Το σχέδιο νόμου ενσωματώνει σχετική ευρωπαϊκή οδηγία του 2023, την οποία τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να υιοθετήσουν έως τις 7 Ιουνίου 2026.

Όπως ανέφερε η υπουργός, η ίση αμοιβή για εργασία ίσης αξίας προβλέπεται ήδη από το ελληνικό Σύνταγμα, ωστόσο στην πράξη εξακολουθούν να υπάρχουν μισθολογικές αποκλίσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, σήμερα απασχολούνται στην αγορά εργασίας 1.185.757 γυναίκες, αριθμός αυξημένος κατά 259.480 σε σχέση με το 2019. Παράλληλα, το χάσμα των φύλων στη μισθωτή απασχόληση έχει περιοριστεί από τις 6,7 ποσοστιαίες μονάδες το 2019 στις 3,6 ποσοστιαίες μονάδες σήμερα, με την αναλογία να διαμορφώνεται σε 51,81% άνδρες και 48,19% γυναίκες.

Το νέο πλαίσιο αφορά εργαζόμενους και εργοδότες τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα και εισάγει κανόνες διαφάνειας σε δύο βασικά στάδια: κατά τη διαδικασία πρόσληψης και κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης.

Τι προβλέπεται στις προσλήψεις

Κατά τη διαδικασία επιλογής προσωπικού, ο εργοδότης θα είναι υποχρεωμένος να ενημερώνει τον υποψήφιο για την αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της θέσης. Εφόσον υπάρχει σχετική συλλογική σύμβαση, θα πρέπει επίσης να παρέχεται και αυτή η πληροφορία.

Την ίδια ώρα, δεν θα επιτρέπεται στον εργοδότη να ζητά από τον υποψήφιο στοιχεία για τις προηγούμενες αποδοχές του. Η διαδικασία πρόσληψης και η προκήρυξη της θέσης θα πρέπει να είναι ουδέτερες ως προς το φύλο και απαλλαγμένες από κάθε μορφή διάκρισης.

Τι ισχύει κατά τη διάρκεια της εργασίας

Το νομοσχέδιο κατοχυρώνει το δικαίωμα κάθε εργαζόμενου να λαμβάνει ίση αμοιβή για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας. Στην έννοια της αμοιβής δεν περιλαμβάνεται μόνο ο βασικός μισθός, αλλά και τα μπόνους, τα επιδόματα, οι υπερωρίες, οι παροχές σε είδος και οι επαγγελματικές συντάξεις.

Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διαθέτουν τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές, οι οποίες θα βασίζονται σε αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια. Τα κριτήρια αυτά θα επιτρέπουν τη σύγκριση θέσεων εργασίας και θα αποτυπώνουν με σαφήνεια τα επιμέρους στοιχεία της αμοιβής ανά κατηγορία εργαζομένων.

Στα κριτήρια αξιολόγησης περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι δεξιότητες, η προσπάθεια, η ευθύνη, η αρχαιότητα και κάθε άλλο στοιχείο που σχετίζεται με τη συγκεκριμένη θέση εργασίας.

Πρόσβαση των εργαζομένων σε μισθολογικά στοιχεία

Οι εργαζόμενοι θα έχουν δικαίωμα να ζητούν πληροφορίες για το ατομικό επίπεδο αμοιβής τους, αλλά και για τον μέσο μισθό ανδρών και γυναικών που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας, χωρίς να αποκαλύπτονται προσωπικά στοιχεία συναδέλφων τους.

Παράλληλα, τα κριτήρια βάσει των οποίων καθορίζονται οι αποδοχές θα πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμα σε όλους τους εργαζομένους, καθώς και σε μορφή προσβάσιμη για άτομα με αναπηρία. Οι επιχειρήσεις με λιγότερους από 50 εργαζόμενους δεν θα έχουν υποχρέωση να παρέχουν πληροφόρηση για τη μισθολογική εξέλιξη.

Έλεγχοι για το μισθολογικό χάσμα

Το νομοσχέδιο προβλέπει και υποχρέωση υποβολής στοιχείων για το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών, το χάσμα στα μπόνους, το διάμεσο μισθολογικό χάσμα και τις διαφορές ανά κατηγορία εργαζομένων.

Για επιχειρήσεις με πάνω από 250 εργαζόμενους, η υποβολή στοιχείων θα γίνεται κάθε χρόνο. Για επιχειρήσεις με 150 έως 249 εργαζόμενους θα γίνεται κάθε τρία χρόνια, ενώ για επιχειρήσεις με 100 έως 149 εργαζόμενους η αντίστοιχη υποχρέωση θα ξεκινήσει από το 2031. Το ίδιο πλαίσιο θα εφαρμόζεται και στους δημόσιους φορείς.

Αν από τα στοιχεία προκύψει μισθολογική διαφορά χωρίς αντικειμενική αιτιολόγηση, ο εργοδότης θα πρέπει να προχωρήσει σε διορθώσεις στη μισθολογική δομή. Σε περίπτωση που η διαφορά είναι ίση ή μεγαλύτερη του 5% και δεν διορθωθεί μέσα σε έξι μήνες, θα ενεργοποιείται διαδικασία αξιολόγησης μισθών.

Η αξιολόγηση θα εξετάζει, μεταξύ άλλων, την κατανομή των εργαζομένων ανά φύλο, τους μέσους μισθούς, τις αιτίες των μισθολογικών διαφορών, την επίδραση των γονικών αδειών και τα διορθωτικά μέτρα που απαιτούνται.

Τέλος, εργαζόμενος που θεωρεί ότι έχει υποστεί μισθολογική διάκριση θα μπορεί να προσφύγει στη Δικαιοσύνη, να ζητήσει στοιχεία για τις αμοιβές και να εκπροσωπηθεί από τον Συνήγορο του Πολίτη ή από συνδικαλιστική οργάνωση.