Τα προγράμματα στέγασης στη σκιά του πολέμου

Ένα από τα «θύματα» του εν εξελίξει πολέμου στον Περσικό Κόλπο είναι τα εθνικά προγράμματα στέγασης αλλά και ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός για την εξασφάλιση βιώσιμων τιμών και ενοικίων, ειδικά στις κατοικίες των πιο «ευαίσθητων» κοινωνικών ομάδων.

Και δεν πρόκειται μόνο για τους διαθέσιμους πόρους, πέρα από αυτούς που έχουν δεσμευθεί, αλλά και για την αυτοσυγκράτηση όσων είχαν κατά νου να προβούν σε αγορά κατοικίας, συμμετέχοντας με ίδια κεφάλαια στα προγράμματα στεγαστικής πολιτικής. 

Τα ελληνικά προγράμματα 

Απολύτως ενδεικτική είναι η πρόοδος ή μάλλον η στασιμότητα, στα ελληνικά προγράμματα στεγαστικής πολιτικής:

• Το «Σπίτι μου» 2 μοιάζει «κολλημένο» στις 12.313 αιτήσεις, με την κάλυψη του προϋπολογισμού να έχει μείνει στο 76,48%. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι περί τα 480 εκ ευρώ μένουν ακόμα στο συρτάρι, χωρίς να είναι ακόμα σαφές αν θα συμβολαιοποιηθεί το 1,5 δισ ευρώ που έχει εγκριθεί
• Το «Αναβαθμίζω το σπίτι μου» έχει «κλείσει», καθώς από τα αρχικά 400 εκ ευρώ, ο προϋπολογισμός περιορίστηκε στα 80 εκ ευρώ, λόγω έλλειψης ζήτησης. Ακόμα κι έτσι, μένουν ακόμα αδιάθετα περί τα 6,5 εκ ευρώ
• Το «Ανακαινίζω- Νοικιάζω», μετά την αποκάλυψη χιλιάδων αιτήσεων- «μαϊμού» δείχνει να μένει στα αζήτητα, καθώς επί συνόλου 50 εκ ευρώ, έχουν εγκριθεί αιτήσεις για κάτι παραπάνω από τα μισά
• Τα κοινωνικά προγράμματα τύπου «Κάλυψη» αφορούν σε περιορισμένο αριθμό δικαιούχων, ενώ μένει να απαντηθεί πώς θα επηρεάσει την οικοδομική δραστηριότητα, άρα και το πρόγραμμα της «Κοινωνικής Αντιπαροχής», η νέα κρίση

Σε όλα τα παραπάνω θα πρέπει να προστεθεί η αβεβαιότητα για την υλοποίηση των σχεδιαζόμενων φοροελαφρύνσεων για το 2027, όπου συμπεριλαμβάνεται η περαιτέρω μείωση της φορολογίας των εισοδημάτων από ενοίκια, αν η κρίση λάβει διαστάσεις. 


Η ευρωπαϊκή «ομπρέλα»

Ο σχεδιασμός της Κομισιόν, που μένει να διαπιστωθεί αν θα προχωρήσει βάσει του αρχικού προγραμματισμού, στηρίζεται στην παραδοχή ότι στην ΕΕ θα απαιτούνται περισσότερες από 2 εκατομμύρια κατοικίες ετησίως για την κάλυψη της τρέχουσας ζήτησης. Αυτό σημαίνει περίπου 650 000 κατοικίες ετησίως επιπλέον του 1,6 εκατομμυρίου που κατασκευάζονται επί του παρόντος. Η παράδοση αυτών των επιπλέον κατοικιών θα κοστίσει περίπου 150 δισ. ευρώ ετησίως και το ερώτημα είναι αν οι πηγές χρηματοδότησης παραμένουν διαθέσιμες, μετά το σοκ του Περσικού. 

Η ΕΕ στηρίζει αυτόν τον στόχο κινητοποιώντας ήδη επενδύσεις ύψους τουλάχιστον 43 δισ. Ευρώ, που σχετίζονται με τη στέγαση στο πλαίσιο του τρέχοντος ΠΔΠ μέσω των ταμείων της πολιτικής συνοχής, του InvestEU, του προγράμματος LIFE, του προγράμματος για την ενιαία αγορά και του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», καθώς και μέσω του NextGenerationEU. Νέες δυνατότητες χρηματοδότησης θα αποδεσμευτούν στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034. 

Το ευρωπαϊκό σχέδιο οικονομικά προσιτής στέγασης βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες στους οποίους απαιτείται δράση: 

I. Τόνωση της προσφοράς 

II. Κινητοποίηση επενδύσεων 

III. Διευκόλυνση της άμεσης στήριξης με παράλληλη προώθηση μεταρρυθμίσεων 

IV. Παροχή στήριξης σε όσους πλήττονται περισσότερο