Synthetic Memories: Πώς η τεχνητή νοημοσύνη στηρίζει ανθρώπους με άνοια να θυμηθούν
Ένα ευρωπαϊκό πρότζεκτ χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για να βοηθήσει ανθρώπους με άνοια να επανασυνδεθούν με το παρελθόν τους.
Μια περιοδεύουσα έκθεση που βασίζεται σε αυτό φτάνει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπως μεταδίδει το Euronews.
Λίγα λόγια για το Αλτσχάιμερ
Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας. Προκαλεί προοδευτική γνωστική έκπτωση, με δυσκολίες στη μνήμη, στη σκέψη και στην επικοινωνία.
Σύμφωνα με το Euronews, η άνοια επηρεάζει σήμερα περισσότερους από 12 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ευρώπη, και ο αριθμός αναμένεται να φτάσει τα 20 εκατομμύρια έως το 2050. Το Αλτσχάιμερ αντιστοιχεί στο 60% έως 80% των περιπτώσεων.
Η τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο στη θεραπεία αναπόλησης
Η θεραπεία αναπόλησης στοχεύει να βοηθήσει τους ανθρώπους με απώλεια μνήμης να θυμηθούν και να μοιραστούν εμπειρίες της ζωής τους. Παραδοσιακά, χρησιμοποιεί γνώριμα αντικείμενα, φωτογραφίες και μουσική.
Σήμερα, όσοι την εφαρμόζουν στρέφονται και στην τεχνολογία, όπως η εικονική πραγματικότητα, οι διαδραστικές πλατφόρμες και η τεχνητή νοημοσύνη. Ο στόχος είναι οι εμπειρίες να γίνονται πιο εξατομικευμένες.
Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει εμπειρίες που δεν μπορεί να δώσει ένα οικογενειακό άλμπουμ, όπως εικόνες από στιγμές που δεν φωτογραφήθηκαν ποτέ, αλλά υπάρχουν μόνο στη μνήμη του ανθρώπου.
Τι είναι το Synthetic Memories
Το Synthetic Memories («Συνθετικές Αναμνήσεις») είναι πρότζεκτ του δημιουργικού στούντιο Domestic Data Streamers, με έδρα τη Βαρκελώνη. Χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να αναπαραστήσει προσωπικές αναμνήσεις και να τις μετατρέψει σε εικόνες.
Η δουλειά με ανθρώπους που ζουν με άνοια ξεκίνησε το 2023 σε γηροκομεία στην Ισπανία, σε συνεργασία με κοινωνικούς λειτουργούς και νευροθεραπευτές. Σε μια συνεδρία μίας ώρας, ένας συνεντευκτής και ένας χειριστής της τεχνητής νοημοσύνης καθοδηγούν τον συμμετέχοντα στις αναμνήσεις του. Στη συνέχεια, μοντέλα παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης δημιουργούν εικόνες από όσα περιγράφει.
Οι δημιουργοί του τονίζουν ότι το πρότζεκτ δεν είναι θεραπεία για τη νόσο. Είναι εργαλείο που υποστηρίζει τη θεραπεία αναπόλησης.
The Memory Radio Station
Το Synthetic Memories αποτελεί τη βάση του The Memory Radio Station («Ο Ραδιοφωνικός Σταθμός της Μνήμης»).
Πρόκειται για περιοδεύουσα έκθεση που ξεκίνησε σε συνεργασία με τη φαρμακευτική εταιρεία Eli Lilly και ταξιδεύει στην Ευρώπη. Στόχος της είναι να φέρει τη συζήτηση για την απώλεια μνήμης σε δημόσιους χώρους.
Η έκθεση είναι ανοιχτή σε όλους, όχι μόνο σε όσους πάσχουν από απώλεια μνήμης. Οι επισκέπτες μοιράζονται προφορικά ή γραπτά μια ανάμνηση και η τεχνητή νοημοσύνη τη μετατρέπει σε εικόνα.
Στις Βρυξέλλες συμμετείχε η Βελγίδα ευρωβουλευτής Χίλντε Βάουτμανς, της οποίας ο πατέρας έπασχε από Αλτσχάιμερ και στο τέλος δεν την αναγνώριζε. Η ίδια ανακάλεσε τις επισκέψεις μαζί του στο παζάρι αγελάδων της πόλης όπου μεγάλωσε, το Σιντ-Τρούιντεν.
Όπως είπε στο Euronews, η απώλεια αυτή πονάει τόσο που δεν περιγράφεται.
Γιατί έχει σημασία η έγκαιρη διάγνωση
Σύμφωνα με τη βρετανική οργάνωση Alzheimer's Society, όσοι λαμβάνουν έγκαιρη και ακριβή διάγνωση έχουν καλύτερη ψυχοκοινωνική πορεία, με λιγότερο άγχος και μεγαλύτερη αυτονομία.
Αποκτούν επίσης νωρίτερα πρόσβαση σε θεραπείες και φροντίδα, και ορισμένες θεραπείες είναι πιο αποτελεσματικές στα πρώτα στάδια.
Το βασικό εμπόδιο είναι η άγνοια. Σε πρόσφατη πανευρωπαϊκή έρευνα σε 681 άτομα από 12 χώρες, λιγότεροι από τους μισούς ήξεραν ότι το Αλτσχάιμερ είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας. Πολλοί το θεωρούσαν φυσιολογικό κομμάτι της γήρανσης που δεν μπορεί να προληφθεί. Στην πραγματικότητα, παρότι δεν υπάρχει εγγυημένος τρόπος πρόληψης, η διατροφή, η άσκηση και το κάπνισμα επηρεάζουν τον κίνδυνο.
Η Βάουτμανς περιέγραψε στο Euronews πόσο εύκολα αγνοούνται τα πρώτα σημάδια. Για τον πατέρα της η διάγνωση άργησε, γιατί η οικογένεια απέδιδε τις αμνησίες στο άγχος και στην κούραση από τη δουλειά.
