PARE: Τι αλλάζει με το νέο σύστημα ελέγχου οφειλών της ΑΑΔΕ

Ένα νέο σύστημα παρακολούθησης ληξιπρόθεσμων οφειλών πρόκειται να ενεργοποιήσει μέσα στη χρονιά η ΑΑΔΕ, με στόχο να περιορίσει τη συνεχή αύξηση των χρεών προς το Δημόσιο. Τα τελευταία τρία χρόνια οι οφειλές καταγράφουν έντονη άνοδο, θυμίζοντας την περίοδο των Μνημονίων, όταν η ετήσια αύξησή τους είχε αγγίξει τα 13,5 δισ. ευρώ.

Το νέο σύστημα, με την ονομασία PARE (Payment capacity – Attitude – Recency – Event), εισάγει μια διαφορετική φιλοσοφία στη διαχείριση των οφειλετών. Συγκεκριμένα, η αξιολόγηση δεν θα βασίζεται μόνο στο ύψος ή τον αριθμό των χρεών, αλλά και στη συνολική οικονομική κατάσταση κάθε φορολογούμενου. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η ΑΑΔΕ θα μπορεί να εφαρμόζει πιο στοχευμένες και εξατομικευμένες πρακτικές είσπραξης, λαμβάνοντας υπόψη περιπτώσεις προσωρινής οικονομικής δυσκολίας, ενώ παράλληλα θα εντοπίζει ύποπτες ή παραβατικές συμπεριφορές με τη βοήθεια προγνωστικών μοντέλων.

Οι τέσσερις σημαντικοί παράγοντες

Τα πρόσφατα στοιχεία της φορολογικής διοίκησης δείχνουν ότι οι οφειλέτες έχουν φτάσει τα 4,8 εκατομμύρια, αποτυπώνοντας τις πιέσεις που δέχονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις από την ακρίβεια, τη στεγαστική κρίση και το αυξημένο κόστος καυσίμων. Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι μέσα σε μόλις έναν μήνα τα χρέη προς το Δημόσιο αυξήθηκαν κατά 900 εκατ. ευρώ.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο διαχείρισης των οφειλών, υιοθετώντας ένα πιο ευέλικτο και σύγχρονο μοντέλο μέσω του PARE, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει βασικό εργαλείο της νέας εισπρακτικής στρατηγικής.

Το νέο ψηφιακό εργαλείο PARE θα επιτρέπει στην Αρχή να αξιολογεί την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής των οφειλετών, εξετάζοντας βασικά στοιχεία όπως:

• τη δυνατότητα πληρωμής,
• τη στάση του οφειλέτη απέναντι στις υποχρεώσεις του,
• την ηλικία του χρέους και
• τα γεγονότα που μπορεί να έχουν επηρεάσει την οικονομική του κατάσταση.

Κατά αυτόν τον τρόπο δίνεται στα στελέχη της φορολογικής διοίκησης η δυνατότητα να διαμορφώνουν μία πιο ακριβή εικόνα για τον κάθε φορολογούμενο.

Πώς λειτουργεί το νέο σύστημα

Το σύστημα PARE είναι ακρωνύμιο των τεσσάρων βασικών παραγόντων, βάσει των οποίων κατηγοριοποιείται κάθε οφειλέτης. Ειδικότερα:

Το Payment capacity αφορά τη δυνατότητα πληρωμής, που σημαίνει ότι το σύστημα θα υπολογίζει την οικονομική ικανότητα του οφειλέτη να αποπληρώσει τα χρέη του. Ουσιαστικά, θα αξιολογούνται αυτόματα τα εισοδήματα, τα περιουσιακά στοιχεία και η κίνηση των τραπεζικών λογαριασμών, καθώς και η οικονομική δυνατότητα του φορολογουμένου να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του, με βάση στοιχεία όπως:

• εισοδήματα,
• περιουσιακά στοιχεία,
• κίνηση τραπεζικών λογαριασμών,
• προηγούμενη συμπεριφορά εξυπηρέτησης χρεών.

Το Attitude εξετάζει τη στάση και τη συμπεριφορά του οφειλέτη. Ειδικότερα, την ροθυμία του να ανταποκριθεί στις φορολογικές του υποχρεώσεις, λαμβάνοντας υπ’ όψιν το ιστορικό των σχέσεών του με την Εφορία από το παρελθόν, τη συνεργασία του και τη συνέπειά του γενικά στις φορολογικές του υποχρεώσεις.

Παράλληλα το Recency σχετίζεται με την παλαιότητα του χρέους. Το σύστημα θα λαμβάνει υπ’ όψιν το πόσο παλαιό είναι το χρέος, καθώς όσο μεγαλύτερης ηλικίας είναι, τόσο δυσκολότερη είναι η είσπραξή του, αφού μπορεί να μην υφίσταται ο ίδιος ο οφειλέτης (φυσικό ή νομικό πρόσωπο) και θα πρέπει να αναζητηθεί η οφειλή από κληρονόμους και συνυπόχρεους.

Τέλος, το Event (γεγονός) είναι η παράμετρος που θα συνεκτιμά συγκεκριμένα γεγονότα ή περιστάσεις που μπορεί να έχουν επηρεάσει την ικανότητα ή τη βούληση του οφειλέτη να τακτοποιήσει τις οφειλές του, όπως απώλεια εισοδήματος ή έκτακτα γεγονότα, τα οποία επηρέασαν τη φοροδοτική ικανότητα του φορολογουμένου.

Στόχος του PARE οι μεγάλες οφειλές

Η ενίσχυση των εισπρακτικών μηχανισμών αποτελεί βασικό στόχο του Επιχειρησιακού Σχεδίου 2026 της ΑΑΔΕ. Ειδικότερα, επιδιώκεται η είσπραξη τουλάχιστον 3,2 δισ. ευρώ από παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές, ενώ επιπλέον 1,5 δισ. ευρώ αναμένεται να προέλθουν από χρέη που σχετίζονται με τον ΦΠΑ. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους μεγάλους οφειλέτες, με στόχο εισπράξεις ύψους 850 εκατ. ευρώ.

Σημειώνεται ότι η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης δεν περιορίζεται μόνο στις ληξιπρόθεσμες οφειλές. Η ΑΑΔΕ σχεδιάζει να αξιοποιήσει big data και ψηφιακές διασταυρώσεις για στοχευμένους φορολογικούς ελέγχους σε κλάδους με υψηλή παραβατικότητα και μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ δηλωθέντων εισοδημάτων και πραγματικών δαπανών.